Feed on
Posts
Comments

Triest verjaarsfeestje van de Euro

mei 14th, 2012 by

Weinig vuurwerk op de Europese feestdag
Door Hendrik Vos in De Standaard / woensdag 09 mei 2012

Ingekorte versie, zie de Standaard for full text

Als er vandaag over Europa wordt gesproken, is het alleen nog maar in termen van crisis en miserie. Wie de commentaren leest, weet dat het een kwestie van uren is, hooguit dagen, en het project stuikt in elkaar. …Al meer dan twee jaar komt er een onafgebroken stroom van onheilsberichten op ons af. Maar tot vandaag is er nog altijd een euro, en die is een pak meer waard dan bij zijn lancering. Zelfs de Grieken doen nog mee. …….
Dat wil niet zeggen dat alles in orde is. Verre van. Als griezelige partijen bij elke verkiezing aan invloed winnen, als de jongerenwerkloosheid in sommige landen naar de 50 procent gaat, als mensen zichzelf door het hoofd schieten omdat ze niet meer kunnen leven met de bezuinigingen, dan zit Europa wel degelijk met een groot probleem. Wie de Europese aanpak van de eurocrisis bekijkt, wordt daar niet direct vrolijk van. ….. ..
De Unie is een politiek project: een club van landen die samen wetten en regels maken, omdat ze op die manier efficiënter kunnen omgaan met problemen en uitdagingen dan als ze die elk apart het hoofd moeten bieden. ………… De Europese integratie heeft nog een ander kenmerk: het gaat om eenrichtingsverkeer. Zodra beslist is om een thema Europees aan te pakken, is er blijkbaar geen weg meer terug. …… De prijs om rechtsomkeert te maken is over het algemeen hoog, of gaat gepaard met onzekerheid. Het onderscheidt de stuurlui aan wal van de politici met bestuursverantwoordelijkheid. Die laatsten hebben angst voor zotte avonturen, zoals een complete opbreking van de euro. ……..
De voorbije maanden maken duidelijk dat er koerscorrecties nodig zijn. Het tempo waarin politieke leiders worden weggestemd, is ongezien. Met besparingen win je geen verkiezingen, maar intussen wordt duidelijk dat met besparingen alléén ook de economie niet gered wordt. De Unie zal de bevolking, en in de eerste plaats de Grieken, perspectief moeten bieden. En daarmee is alvast de agenda gezet voor alweer een volgende Top, over twee weken.

REACTIES door Jerry Mager ( zie De Standaard voor meer reacties)

Op 09 mei 2012, zei Jerry Mager:

Politieke “leiders” worden in rap tempo weggestemd, omdat de mensen doorkrijgen dat bijna niemand van die “leiders” echt leiding geeft of geven kan. Zowel vanwege de geringe capaciteiten en kwaliteiten van betreffende personen alsook vanwege de barre omstandigheden. Dubbelop dus. De meeste politiekers van nu zijn hoogbetaalde submiddelmatige ambtenaren, dure bureaucraten met een gladde babbel, die van top naar top hobbelen en deinen en daarmee de schijn ophouden dat ze ertoe doen. Uitgezonderd de drie Goldman Sachs technocraten (Monti, Draghi, Papademos). Ik ga er maar van uit dat de bankiers de kip-met-de-gouden-eieren (dat zijn wij) in leven willen houden en liefst in een goede conditie, want alleen dan kunnen we nog iets verdienen – voor hen, welteverstaan. Wat goed is voor Goldman Sachs c.s. is daarom ironisch genoeg ook “goed” voor ons.

Besparingen leveren de bankiers weliswaar snel geld op, maar op de lange termijn gaan hun melkkoetjes verpieteren en komen droog te staan, dus zien ze in dat ze ook moeten investeren om het gras en de stal in goede staat te houden. Okay, een of twee mogen er verpieteren en desnoods creperen (Griekenland wellicht, en Portugal?) als afschrikwekkend voorbeeld, maar de rest moet liefst rap weer gaan gedijen en veel vlees en melk produceren. Onze pensioenen en spaargelden kunnen ze ook niet in één keer plunderen, dat is een kwestie van gestaag uitmelken en onophoudelijk aftappen terwijl wij mogen wennen aan het idee dat het onvermijdelijk is. Het is nu eenmaal zo. Niemand kan er iets aan doen. Intussen wordt er gespeeld op angst (voor het spook van faillissement) en hoop (als we ons maar een tijdje lijdzaam laten afknijpen, dan komt het zeker goed; we hebben vast ook straf verdiend, want een kwaad geweten).

De narratieven die de media koloniseren en domineren zijn inmiddels bijna geheel gelijkgeschakeld en op een lijn gebracht: men kwekt elkaar meestal politiek correct na. Wonderlijk genoeg blijken er nog genoeg burgers die gelukkig heftig tegenstribbelen en zich niet als makke schapen naar de slacht laten leiden. Dat doen die burgers vooralsnog door onconventioneel stemgedrag. Echter, wanneer ‘men’ doorkrijgt dat ook stemmen op enge partijtjes en griezelige personen weinig uitricht, wat dan? Laten we hopen dat de ‘Hautes Financiers’ wijselijk eieren voor hun geld kiezen en zich intelligenter zullen tonen dan al die zwetsende en zwatelende pratende hoofden die zich als politici afficheren. Indachtig het motto: liever een half ei dan een lege dop / beter een vogel in de hand dan tien in de lucht. Het kost ons intussen helaas klauwen weggegooid geld. In de London Review of Books staat een lezenswaardig essay van Benjamin Kunkel: The History of Debt, dat een frisse invalshoek biedt.

Op 09 mei 2012, zei Jerry Mager:

P.S. bij mijn betoog hiervoor.
De cartoon bij dit stukje laat toepasselijk het Trojaanse paard zien. De narigheid in dat paard is op zijn minst tweeërlei: 1) de Grieken die de Euro in komen en 2) Goldman Sachs. Herinnert u zich dat accountants van Goldman Sachs de Griekse politici hebben geholpen met hun boekhoudfraude, zodat Griekenland aan de criteria voldeed? De politici die zo graag veel landen binnen de euro wilden en willen, waren te gulzig – en daarbij incompetent en niet terzake kundig – om de fraude te bespeuren. Dus kwam Griekenland erbij. Voor GS sneed het mes daarmee aan twee kanten: ze kregen een vette fee voor hun dubieuze diensten en ze maakten de eurozone inherent labiel waarvan ze later – dus nu – de vruchten konden plukken. De politiekers konden niet veel anders dan de drie GS-consultants aanstellen om tenminste niet meteen kopje onder te gaan. Nu zijn ze met huid en haar overgeleverd aan GS, die – nauwelijks nog achter de schermen – aan de touwtjes trekt.

Op 09 mei 2012, zei Serge Aerts, Kortenberg:

Reynders heeft zelfs olijk verklaard dat de politiek hier allemaal van op de hoogte was. Mij verbaast het niet dat daar dan volk tusen zit dat klanten muppets noemt, hoor.

Op 10 mei 2012, zei Jerry Mager:

# Serge, u weet dat Marc Roche (google bijvoorbeeld in combinatie met Goldman Sachs) een Belg van geboorte is? Het bizarste vind ik toch steeds weer dat iedereen alles van en over onwenselijke toestanden weet, maar dat desalniettemin alles gewoon voortgaat als vanouds, comme d’habitude. Dus zijn we inderdaad muppets – althans de meesten van ons – die zich gewillig bij de neus laten nemen, zo lang wij maar met rust worden gelaten.

Op 10 mei 2012 zei Serge Aerts, Kortenberg:
Neen, dat wist ik niet… Overigens heb ik ook altijd zoiets van ”iedereen (of toch véél volk) weet het, iedereen ziet het, iedereen praat erover, en toch verandert er helemaal niets”. Het geloof in de sociale actie is sinds de late jaren ’60 gestaag afgenomen en zit vandaag op een absoluut dieptepunt. Iemand die dit wetenschappelijk onderzocht heeft (dus zonder moralistisch gepreek) is Jean Twenge (boek: Generation Me). Het is niet voor niets dat je de laatste weken o.m. op sociale media weer het grapje zag opduiken van de dokter die vraagt of je angstig en depressief bent, bezorgd over je toekomst, sociaal geïsoleerd en alleen, en dan als diagnose stelt dat je wellicht aan kapitalisme lijdt. Je kan alleen maar hopen dat we weer geen collectieve ramp gaan nodig hebben voor er nog eens iets verandert.

Op 11 mei 2012 zei Jerry Mager:
Er lijkt geen politiek incorrecte allinea te ontdekken in dit verhaal van Hendrik Vos, maar ik heb er enkele voor mij sleutelpassages uitgehaald en achter elkaar gezet. Dan leest het toch iets anders. ‘De Unie is een politiek project. …. het gaat om eenrichtingsverkeer. Zodra beslist is om een thema Europees aan te pakken, is er blijkbaar geen weg meer terug.’ Een politiek project? Ten eerste blijkt het nu vooral een technisch project te zijn en geen politiek, en ten tweede, voor zover het al politiek is: is het een democratisch politiek project? ‘Het stokt en het rommelt en het hapert. Maar het valt niet stil, en het keert niet om. Zo werkt Europese politiek.’ Ja ja, zo ‘werkt’ het, maar werkt het voorzover het al werkt, democratisch? Met de instelling van de muntunie is de technische dimensie volledig genegeerd en dus fiasco ingebouwd. ‘ … omdat ze op die manier efficiënter kunnen omgaan met problemen en uitdagingen dan als ze die elk apart het hoofd moeten bieden. ‘

Zo? En gáán we met de huidige constructie efficiënter om met de problemen? En dan : ‘ … de politici met bestuursverantwoordelijkheid. Die laatsten hebben angst voor zotte avonturen … ‘ Men zou wensen dat die politici met angst voor zotte avonturen destijds op de plek van Miterrand en Kohl hadden gezeten, toen de muntunie werd uitgeroepen. Is het niét-opbreken van de muntunie géén zot avontuur? Is ten hele dwalen beter dan ten halve keren? Is gecontroleerd en beheerst terugschroeven naar een vrijhandelsunie eventueel in combinatie met kleinere muntunies een zot avontuur of is de daartoe vereiste technische kennis en expertise niet aanwezig onder die vele dure politiekers? Blijven we het hardnekkig een politiek project noemen? Alternatieve redenaties lijken compleet taboe verklaard. Amechtig ploeteren en strompelen moeten en zullen we. Waarom eigenlijk? Welk idee zit hier achter? Of zit er helemaal geen visie achter, maar enkel de machtige lobby van de financiële sector?

Op 12 mei 2012, zei Jerry Mager:
@ Serge Aerts (10/5 hierboven), ik heb op het www enkele goede samenvattingen van Jean Twenge gevonden. Ze zegt inderdaad niets te veel. Voor kapitalisme zou ik neoliberalisme substitueren, want aan het echte kapitalisme vind ik niets verkeerd. Wat betreft die collectieve ramp waar u het over hebt, die overkomt ons reeds – zeker de Grieken krijgen de volle laag. Alleen lijkt het anders te werken dan Naomie Klein met haar Shock Doctrine voorzag. Haar these is dat een grote shock het volk murw maakt en ontvankelijk voor draconische maatregelen. Zo zou Irak (‘Shock and Awe’) eerst overdonderend worden overlopen om het vervolgens gelijk democratierijp te maken, dat wil zeggen dat de oliemultinationals er onbelemmerd de olie kunnen wegpompen. In Griekenland komen de burgers echter in opstand en elders ook. Barroso heeft het overigens nu wèl over het uit de euro stappen van Griekenland. Dit betekent vermoedelijk dat de banken hun geld deels binnen hebben en deels afboeken.

Wij zullen de bankiers ongetwijfeld moeten compenseren voor dat afgeboekte geld. Dat gaat langs slinkse omwegen en listige constructies en het zal ons glad verpakt verkocht worden. Van ons pensioen kunnen we al niet zeker meer zijn en ons spaargeld kan zo maar verdampen. Alles door schuld van de Financiële Markten, de Recessie, de Concurrentie met de BRICS, enzovoorts.
Wat betreft ‘het volk’ dat zich liefst gedwee laat beetnemen, lees ik bij Fernando Pessoa in ‘De Portugese mentaliteit’ (opgenomen in ‘De anarchistische bankier’ ) dat er overal drie geestelijke lagen zijn te onderscheiden. Laag 1) de benedenlaag, het plebs, die is behept met een onvermogen tot nadenken: ‘Of het volk nu wel of niet kan lezen, het is niet in staat kritiek te hebben op wat het leest ofwat men het zegt. Zijn ideeën zijn geen kritische daden, maar daden van geloof en ongeloof … Van nature vomt het volk een blok, waarin, geestelijk gesproken, geen individuen voorkomen; en het denken is individueel.’

Laag 2) volgens Pessoa: ‘de middenlaag, die men gewoonlijk niets noemt, behalve, in dit geval abusievelijk, de bourgeoisie. Wat de tweede laag kenmerkt, is het vermogen om na te denken, echter zonder eigen ideeën; om kritiek te hebben, echter met andermans ideeën.’ Voor Pessoa omvat deze tweede laag de provinciaal-denkenden. De mentaliteit van de provinciaal is volgens Pessoa gelijk aan die van een kind. Tenslotte laag 3), de elitelaag die Pessoa liever ‘de happy few’ noemt en die wel in staat is tot kritisch denken en argumenteren. Echter: ‘De tragedie van het huidige Portugal is, dat onze elite in haar innerlijke structuur provinciaals is.’ Verrassend vind ik dat Pessoa’s analyses en constructen zo actueel aandoen en volgens mij ook steeds breder van toepassing zijn vanwege de nieuwste wereldgodsdienst die neoliberalisme heet. Ik kan u Pessoa zeer aanbevelen om eens te lezen. Gelukkig wordt ‘Zomergasten’ dit seizoen door een Belg gepresenteerd.

========= ======== ============== ==============

Timelines. The unfolding eurozone crisis / the European sovereign debt crisis

http://www.bbc.co.uk/news/business-13856580

http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1795026/European-sovereign-debt-crisis/301861/Timeline-of-key-events-in-the-European-sovereign-debt-crisis/ #

http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=003PTTQE

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/3255324/2012/05/14/EU-wil-Griekenland-in-eurozone-houden.dhtml

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,

Posted in Actueel & Politiek | No Comments »

Wilders is een linkse hond

mei 4th, 2012 by

Nederland is lang niet bevrijd van hard rechts
Geert Van Istendael  in De Standaard,  woensdag 02 mei 2012

 

(ingekorte versie)
Nu de gedoogconstructie in Nederland verleden tijd is, zien velen daar het bewijs in dat met extreemrechts niet samen te werken valt. Maar PVV-topman Geert Wilders wegzetten als extreemrechts, is wel heel kort door de bocht, vindt GEERT VAN ISTENDAEL. De PVV is op heel wat vlakken net heel links – veel linkser dan de traditionele partijen.

Wie Nederlandse kranten leest, moet wel de indruk krijgen dat Geert Wilders een duistere demon is, een kwade genius die om onnaspeurlijke redenen regering en vaderland in het verderf stort.
Nee dus. De Nederlandse regering is niet gevallen omdat het zijne extreemrechtse majesteit Geert I behaagde zijn lakeien op de straatkeien te werpen. Rutte is niet naar de koningin gelopen omdat hij als oprecht liberaal zijn weerzin tegen bijvoorbeeld etnische registratie niet langer opzij kon zetten. Die registratie is een prominent programmapunt van de PVV en het spreekt vanzelf dat ze stinkt naar fascisme.

Maar het programma van de PVV bevat een heleboel andere punten, verrassende punten, zeker voor al wie gedachteloos Wilders extreemrechts noemt. Met name het sociaal-economische onderdeel bevat veel linkse tot zeer linkse clausules.
‘De Partij voor de Vrijheid zet zich in voor de verdediging van onze verzorgingsstaat’, lees ik. De PVV wil bijvoorbeeld het ontslagrecht niet versoepelen en wil de pensioenleeftijd niet verhogen. En nog meer in die trant.  ………….  …………….. ………….
Het besparingspakket dat nu met een wisselmeerderheid werd goedgekeurd in de Tweede Kamer is onversneden rechts: verhoging van de pensioenleeftijd, verhoging btw, versoepeling ontslagrecht, loonstop voor politieagenten en onderwijzers, minder geld naar de zorg. Desondanks kreeg het mede de steun van GroenLinks. ………… ……………… ………………
Wilders stelde een alternatief pakket voor met onder meer een verhoging van de bankenbelasting. Hij vatte het effect van zijn voorstellen zo samen: ‘Jammer als je een bank bent, prima als je een hard werkende burger bent.’ …………
Wilders pikt het niet dat onder druk van Europa de mensen die hij Henk en Ingrid noemt, de mensen dus die het nu al niet breed hebben en die hij consequent verdedigt, de crisis moeten betalen. Wilders’ kritiek is grotendeels links tot zeer links, je komt er niet onderuit.
Jolande Sap, fractieleider van GroenLinks in de Tweede Kamer, zei na de stemming dat er nu eind komt aan de rechtse wind van het afgelopen anderhalve jaar. Hoe krijgt ze het uit haar strot? Keurt ze me daar eerst een reeks maatregelen goed die de kleine man en vrouw midscheeps treffen, hoort ze vervolgens de kritiek aan van Wilders, die juist de verdediging opneemt van die kleine man en vrouw, van Henk en Ingrid, en dan vindt ze de maatregelen van de liberaal Rutte een overwinning van links. Pensioenleeftijd omhoog: links! Onderwijzers bekorten: links! Arbeiders vlotter ontslaan: links!
………..  …………  …………..
De tegenstand in de Tweede Kamer kwam dus van de centrum-linkse PvdA, van de zeer linkse SP én van Wilders’ PVV. Bien étonnés? Dat weet ik nog zo niet. Sociaal-economisch is Wilders helemaal niet de rechtse hond die Nederlandse commentatoren en politici keer op keer doet schuimbekken. Integendeel.

Wilders heeft de Nederlandse regering laten vallen over een zéér serieus punt, over het punt bij uitstek waar Europese regeringen zich in 2012 mee bezig moeten houden. Willen we de verzorgingsstaat verdedigen of staan we toe dat Europa, eendrachtig met financiële markten en kredietbeoordelaars, ons dwingt de verzorgingsstaat te slopen? Het gaat, met andere woorden, over de dingen die er werkelijk toe doen, de dingen waar het dagelijkse welzijn van tientallen miljoenen mensen van afhangt.  …………. 
Zijn partij zet zich in voor de verdediging van onze verzorgingsstaat, zie het citaat boven. Een links politicus dus, al zal hijzelf dat afstrijden. …………..  …………
Wilders de baarlijke duivel?
Ik geloof er niets van. Deze man is complex. Deze man heeft diepe overtuigingen, of je het er nu mee eens bent of niet. Wilders is tegendraads. Hij breekt met de consensus. In geen enkel land zul je je daarmee geliefd maken. Maar vooral in Nederland is het de allerzwartste zonde die je kunt bedrijven.

Op 02 mei 2012, zei Jerry Mager (zie De Standaard voor meer reacties):

“Deze man is complex.” Waneer de anderen eendimensionaal zijn, dan ben je al snel complex. “Deze man heeft diepe overtuigingen” als de rest die niet heeft, heb je die gauw. Er zijn CDA’ers (zoals Ab Klink ) die van meet af weigerden met de PVV samen te werken omdat ze daar de mislukking van voorzagen. Overtuigingen zitten diep en liggen aan de wortel van ons doen en denken. Indien je er tenminste principes op nahoudt. Er zijn ook CDA’ers die voluit met Wilders heulden en nu (mw. Spies bijv.) diametraal tegenovergestelde standpunten ventileren, omdat het opportuun is. Tja, het zijn “politici” zeggen we dan maar. Een hond? Zoiets zeg je alleen van “ongevaarlijke” politici die geen tanden meer hebben. Zoals die Marokkaanse minister mw. Turtelboom durfde schofferen – België heeft Marokko meer nodig dan omgekeerd? Zo werkt dat. Al die linkse en rechtse punten opsommen, wat heeft dat voor zin meneer Istendael. Politiek is marketing geworden, dus een standpuntenmix is hierbij instrument.
P.S. Jammer vind ik dat je op de cartoon de baas van de hond niet ziet. Ik ben benieuwd of de baas op de hond is gaan lijken of andersom.

Op 04 mei 2012, zei Jerry Mager:
Gisteravond tijdens Nieuwsuur moest ik direct aan dit stuk van de heer Van Istendael denken. GVI stelt tegengestelde standpunten bij Wilders aan de kaak en probeert daar chocolade van te braden. In Nieuwsuur legde demissionair CDA-minister en kandidaat-partijleider mw. Liesbeth Spies uit dat zij diametraal tegengestelde standpunten meent te kunnen innemen en verdedigen, al naar gelang de politieke rol die zij speelt en de positie die ze bekleedt. Het absurde vond ik dat mw. Spies exact de mentaliteit verwoordde die de mislukking van de Nederlandse gedoogconstructie VVD,CDA en PVV onvermijdelijk maakte. Om te mislukken moet iets er eerst zijn. De opvatting van mw. Spies c.s. ten aanzien van overtuigingen en politieke standpunten maakte de gedoogconstructie mogelijk én doemde hem tegelijk van meet af aan. Wij leefden met een onmogelijke mogelijkheid en vonden het de gewoonste zaak van de wereld. Mark Rutte  had er zelfs mee door willen gaan, bekende hij spijtig. Absurd. 

Meneer Van Istendael somt aan de hand van Wilders’ standpunten de elementen op die inherent zijn aan zo’n verschijningsvorm die resulteert in: alles is mogelijk, opdat niets slaagt. Permanente ontregeling omwille van de ontregeling. Het huiveringwekkende – voor mij althans – aan het optreden van mw. Spies vond ik dat zij haar opstelling blijkbaar heel normaal acht. Ik vind het ijzingwekkend, omdat zij exponent zou kunnen blijken van een politiek cynisme dat zo onbevangen aan de dag meent te kunnen durven treden omdat het niet eens meer als cynisme wordt herkend. Ik vraag me trouwens af of mw. Spies zichzelf begrijpt. Let wel: het gaat mij niet om de persoon Spies, maar om de mentaliteit die zij vertegenwoordigt en die is natuurlijk niet tot Nederland beperkt. Gaan we voortaan stemmen op personen die bewezen hebben dat zij voor alles en dus voor niets staan? Is dat een idee waaraan we moeten en rap zullen blijken te wennen? Spannend.

Voorheen wisselde een politieker van partij wanneer zij zich niet langer met het partijstandpunt kon verenigen. Of hij ging andere maatstaven hanteren ná zijn actieve politieke leven, zoals PvdA’er Wim Kok doet. Of hij begint voor zichzelf, zoals Geert Wilders heeft gedaan. (Pro Memorie: de PVV is geen partij; Wilders is het enige lid). Nu kan een ‘partij’ (PVV) tegengestelde standpunten innemen en kun je zoals mw. Spies voor dezelfde partij tegenovergestelde meningen uitventen. Wilders lijkt vernieuwender dan hij misschien beseft. De PVV heeft als non-partij meegeregeerd (pardon: gedoogd) aan de hand van standpunten die elkaar onderling beconcurreren, zoals de heer van Istendael tot zijn verwondering vaststelt. Zoiets kan dus. Zijn wij getuige van een nieuw politiek business-model? Een nouveauté in de marketing en reclame? Kun je hier patent op aanvragen? Het is een lucratieve onderneming. Ik denk dat het Nieuwste Politiek heet, omdat het met politiek niets heeft te maken.

LINKS

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2824/Politiek/article/detail/3249493/2012/05/02/De-worsteling-van-het-CDA-met-boerka-en-dubbele-nationaliteit.dhtml

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6294/Raoul-Du-Pre/article/detail/3250090/2012/05/03/Het-politiek-opportunisme-van-het-CDA-is-schijnbaar-grenzeloos.dhtml

Tags: , , , , , , , , , , ,

Posted in Algemeen | No Comments »

Franz Kafka’s ‘De gedaanteverwisseling’

mei 1st, 2012 by

Door Abdelkader Benali (NRC 27 april 2012)

” Als kind las ik te hooi en te gras. Alsof ik nog maar één dag te leven had. Met verbazing kijk ik soms op die tijd terug. Alle edities van Suske & Wiske? Ik kende ze van voor naar achter. Nu denk ik: waarom vond ik dat toen mooi? Waar was ik mee bezig?
Dat vraag ik me ook nog geregeld af bij de Thule-trilogie van Thea Beckman. In die utopische romans beschrijft Beckman een maatschappij gedomineerd door vrouwen. Maar waarom zou je dat als schrijver doen, een utopie creëren? Daarin moet alles perfect zijn. Uit die behoefte zijn in de twintigste eeuw verschrikkelijke gebeurtenissen voortgekomen. Richt je op misstanden, denk ik nu. Dat is de voornaamste taak van een schrijver.
Naarmate ik ouder word, wordt het steeds moeilijker een favoriet boek te kiezen. Er komen er jaarlijks zoveel mooie bij. Auteurs uit mijn jeugd krijgen wel meer betekenis. Zoals Franz Kafka. Ik ontdekte hem bij toeval, in het gangpad van de plaatselijke bibliotheek. Op de grond lag een prachtig geïllustreerd boekje, letters gedrukt op glanspapier, over een ten onrechte veroordeelde man. Het bleek Kafka’s Het proces te zijn.

Aansluitend las ik De gedaanteverwisseling. Dat boek maakte een enorme indruk op me. Alleen al de eerste zin van dat boek ontroerde me: ‘Toen Gregor Samsa op een morgen uit onrustige dromen ontwaakte, ontdekte hij dat hij in zijn bed in een monsterachtig ongedierte was veranderd.’ Deze zin hakte er in. Het was een bijl tussen de wenkbrauwen. Het opende mijn verbeelding. Voor het eerst zag ik de kracht van de eerste zin. Ik voelde direct dat ik iets bijzonders in handen had.
Ik las De gedaanteverwisseling in een onzekere fase. Ik was jong volwassen en op zoek naar bevestiging, naar een baan, naar een droom, aandacht. Ik kon lachen om het gestuntel van Gregor die zijn staat-van-zijn angstvallig probeert te rationaliseren. Hij moet vooral nog op tijd komen voor werk. Dat is lastig, als levensgrote mestkever. Gaandeweg raakte Gregors ontreddering en wanhoop verknoopt met mijn eigen gevoel. Ik werd Gregor. Ik herkende mijn eigen vertwijfeling. Die kinderen die altijd zo onaardig tegen me doen, vinden me eigenlijk wel aardig, toch?

Na de vertwijfeling kwam de bevrijding. Want dat deed dit boek voor me: het bevrijdde me. In zijn monologue intérieur rationaliseert Gregor een absurde werkelijkheid. Kafka liet daarmee zien dat dehumanisatie bij jezelf begint. Wij zijn insecten in onze eigen ogen en daar beginnen de maatschappelijke problemen. Alleen de rede kan ons van dat negatieve zelfbeeld verlossen. Kafka zet de taal in als reddingsboei, als onze laatste strohalm. Een manier van overleven. Kafka leerde mij een belangrijke les: om iets te maken van het leven moet je uit bed durven te komen.
Kafka wordt altijd misantropisch gelezen. Zijn verhaal moet ons droevig stemmen. Dat is het Leitmotif: Kafka de martelaar. Max Bröd, Kafka’s vriend die de werken na zijn dood uitgaf, is voor dat beeld verantwoordelijk. Ik las Kafka meer als kinderboekenschrijver, De gedaanteverwisseling als een bizar sprookje. Ik las Kafka voordat ik Kafka las.
Bij Kafka gaat het om Gregor, om de ‘ik’. Net als in de wereld van de jongvolwassenen. Kafka schreef De Gedaanteverwisseling om de kloof tussen de ‘ik’ en de ander te dichten. Het dichten van die kloof: uiteindelijk staat dat in alle grote literatuur centraal.”

 

commentaar door Jerry Mager,  01 mei 2012

Meneer Benali ik vind dit: een sympathiek geschreven interpretatie en een optimistische impressie van Kafka’s verhalen.
In deze periode, met zijn herdenkingen van absurditeiten op grote schaal, is het lezen van Kafka nog niet zo’n gek idee.
Tja, maar dan schrijft u: “Wij zijn insecten in onze eigen ogen en daar beginnen de maatschappelijke problemen.” Ik kan het niet helpen, maar dat zult u – zeker in dit kader – toch vast niet bedoelen als: allemaal eigen schuld dikke bult? Alles Ungeziefer!

Bij uw filosofie van uit bed komen om iets van je leven te maken, plaats ik kanttekeningen. Ik vind hem veel te zwaar en te nadrukkelijk VNO-NCW angehaucht naar mijn smaak.
Het komt me voor dat ook Kafka uit bed komen niet dadelijk aanbeveelt voor een gelukkig leven.
Immers: zowel voor Gregor Samsa als voor Josef K. begint de narigheid in de vroege morgen, met het ontwaken en bij het uit bed komen: “Als Gregor Samsa eines Morgens aus unruhigen Träumen erwachte, fand er sich in seinem Bett zu einem ungeheueren Ungeziefer verwandelt.” & “Jemand muszte Josef K. verleumdet haben, denn ohne dasz er etwas Böses getan hätte, wurde er eines Morgens verhaftet.”
De ongelukkigen, hadden ze maar onder de dekens kunnen blijven!
Frappant dat K. – of de verteller – direct aan het begin van dit verhaal een mogelijke reden oppert voor de arrestatie van K.. Waarom zou iemand je moeten hebben belasterd om opgepakt te worden? Waarom zou je überhaupt iets verkeerds moeten hebben gedaan om voor het gerecht gesleept te worden? Dat is een absurd idee, zoals uit de rest van het verhaal duidelijk wordt.

Over Samsa schrijft u treffend: “Hij moet vooral nog op tijd komen voor werk. Dat is lastig, als levensgrote mestkever.”  Inderdaad, ik zie ze ’s morgens haastig scharrelen om op tijd op hun werk te komen, die krioelende drommen mestkevers. De OV-poortjes maken het nog moeilijker, maar ook dat hoort bij de absurditeit van het leven
Vladimir Nabokov merkt ergens op dat Gregor niet beseft dat hij onder zijn schild vleugels heeft waarmee hij weg kan vliegen, uit het raam van zijn kamer. Ook mestkevers kunnen vliegen, als ze zich tenminste niet blijven inbeelden mensen te zijn.
Volgens Max Brod zou K. met zijn innerlijke rechter in de clinch liggen. U hint daar ook op: “ Bij Kafka gaat het om Gregor, om de ‘ik’.”  Nou, dat geef ik je te doen. In dat geval zal menigeen zelfs aan een jaar in bed vast niet genoeg hebben.
Wat de absurditeit van ‘ Het proces’ voor mij echter helemaal opheft, is het gegeven dat K. voorwaardelijk wordt vrijgesproken – in plaats van voorwaardelijk veroordeeld. Kafka plaatst met de voorwaardelijke vrijspraak de dingen in het juiste perspectief. Niet dat de wereld daar een grein minder absurd door wordt. Gelukkig maar. Anders zouden er geen mooie verhalen meer verteld worden.

Tags: , , , , , , ,

Posted in Boeken & Films | No Comments »

Older Posts »