Feed on
Posts
Comments

‘Vanuit welke motieven handelden de belastingambtenaren die tot aan de Hoge Raad procedeerden om 76 euro heffingsrente?’ vraagt Feisal. ‘Volgens mij deden die ambtenaren het niet vanwege het geld: nog de aanpaskosten, noch de heffingsrente. Het ging ze om hun beroepseer, maar beroepseer komt bijna niet meer voor. Dus, waar ging het hier om? Onbeantwoorde vraag, maar de 76 euro en de aanpassingskosten, waren volgens mij niet het motief. Ik heb het over het artikel van Lonkhuyzen en Stokmans in de NRC van zaterdag 11 mei, een goed stuk trouwens. Ik lees de passage voor:  ‘<< Het rechtzetten van fouten in zulke algoritmen blijkt moeizaam. De overheid gaat volgens onderzoekster Van Eck zelfs tot het uiterste om het aanpassen van geautomatiseerde procedures te voorkomen. Dat kost namelijk veel geld. Ze noemt het geval van een man die zich verzette tegen een door de Belastingdienst opgelegde heffingsrente (rente die je moet betalen als je bij je voorlopige belastingaanslag te weinig hebt betaald). Deze rente was door een computer berekend.

Maar, zo vertelt Van Eck, het programma negeerde een toezegging van de minister. Namelijk dat er geen rente mag worden geheven over een belastingschuld die te wijten is aan traagheid van de Belastingdienst. Het ging in deze zaak maar om een bedrag van 76 euro. Toch procedeerde de Belastingdienst tot aan de Hoge Raad om te voorkomen dat dit bedrag moest worden terugbetaald. Tevergeefs. >>

Onderzoekster Van Eck beweert dat de belastingambtenaren procedeerden omdat ze wilden voorkomen dat geautomatiseerde procedures zouden moeten worden aangepast, want dat kost veel geld. Het motief zou geld zijn geweest.’
Hij pauzeert even voor een slok thee, en gaat dan verder: ‘Nou, dat is maar de vraag. Ik denk dat in dit geval een ander narratief veel aannemelijker is, namelijk dat de belastingdienst wilde voorkomen dat hem (= de belastingdienst) traagheid kon worden verweten. Immers, de burger kreeg de boete (heffingsrente) van 76 euro, omdat de belastinginspecteurs vonden dat de belastingplichtige in gebreke bleef. De computer berekende de  76 euro rente vanuit de (ingeprogrammeerde) aanname en vanzelfsprekende vooronderstelling (een vooroordeel) dat belastingambtenaren onmogelijk traag kunnen zijn. Dáárom procedeerden zij tot aan de Hoge Raad en niet, zoals mevrouw van Eck beweert, omdat het aanpassen van de algoritmes zo kostbaar zou zijn.’

‘Aanpassen van het algoritme zou in dit kader idealiter betekenen dat de computer voortaan ook rekening moet houden met fouten (hier: traagheid) van de belastingambtenaren,’  merkt Willemijn op, ‘als je het op deze manier beredeneert, wordt het inderdaad hachelijk, want in feite stel je dat degenen die zo’n computerprogramma gebruiken zich zouden kunnen verschuilen achter een programma dat – zelfs bij voorbaat en gecalculeerd – hun incompetenties maskeert en verbloemt ten koste van het slachtoffer. Zeker wanneer ze de aanpassingen in de algoritmes (laten) tweaken en manipuleren.’

Feisal: ‘Ja, en dat is op een andere manier kostbaar. Dat is namelijk moreel kostbaar. Hoe kwantificeer je morele schade, integriteits-averij? Hoeveel “kost” de erkenning dat een gebruiker van data-plus-algoritmen, in dit geval belastingambtenaren, tóch fout kan zitten bij het toepassen van procedures op grond van de uitkomsten van een (moedwillig?) foutief algoritme? Welk verweer kan je als lijdend voorwerp daar tegen mobiliseren? Eigenlijk zeggen de ambtenaren: de burger is niet te vertrouwen en onze computer wel en wij ook, want wij geven de computer gelijk en krijgen gelijk van de computer. Bizar toch?’

‘Ik vind het een goed stuk van Liza van Lonkhuyzen en Derk Stokmans,’  zegt Mohammad, ‘vooral omdat het dit soort zwakke plekken zichtbaar maakt. Een computer en zijn algoritmen kennen geen ethiek en hebben geen moraal – in dat opzicht zijn het creaturen van de zogenaamde neoliberale vrije markt – en je ziet aan de weergegeven redenatie van mevrouw Van Eck, dat zij aanneemt dat de belastingambtenaren procedeerden vanwege de prohibitief hoge kosten die het aanpassen van het programma met zich zou brengen, niet vanwege een erekwestie (volgens ons vinden de ambtenaren het veroordeeld worden vanwege traagheid, hun eer te na) maar omwille van neutraal geld. Terwijl wij de ambtenaren een eergevoel toeschrijven, zij procedeerden volgens ons vanuit hun gedeukte beroepseer: belastingambtenaren zijn nooit traag, het zijn de belastingplichtigen die altijd te weinig en te laat betalen.’

Feisal: ‘Omineus dat onderzoekster Van Eck dit monetair financieel framenet. Het zou om 76 euro gaan. Dat is peanuts. Hier gaat het om ego’s. Vroeger, voordat meneer Wiebes en generaal Leijtens de belastingdienst “reorganiseerden” en verbouwden, zou het misschien ook nog om principes gaan, maar principes zijn intussen verdampt, net als geld verdampt.’

Moh.: ‘Ik wed dat al die anonieme instanties die de beschikking krijgen over de slimme computers met listige software, aan body counts gaan doen: hoeveel ” ” fraudeurs ” ” heb ik deze periode gescored? Hoe meer ” “fraudeurs ” ” een dienst of instantie scoort, hoe beter zo’n instantie functioneert. Denk aan Vietnam onder Johnson en Nixon, met een generaal als Westmoreland in het veld. Body counts, en Amerika ging roemloos ten onder ten koste van enorme schade voor zowel de Vietnamezen als de Amerikanen. Over Nixon hoef ik verder niets te zeggen; schurken onder elkaar. Trump is een zelfde symptoom van een intussen nog nefastere kanker, en in Nederland – in West Europa, de zogenaamde EU – gaan  Amerikaanse toestanden steeds pregnanter de maatschappelijke toon zetten.’

‘Wiebes’opvolger, Menno Snel, is twee dagen voordat hij op die plek werd geplakt nog snel D66-lid geworden,’ zegt Feisal grinnikend, ‘dat was Sneller dan de snelste flitscomputer met de geavanceerdste sofware. Vertel mij iets over de tegenwoordige politici en hun politieke ethos.’

Moh.: ‘Dat D66 zich door Rutte opnieuw een oor laat aannaaien! De VVD’er Wiebes verruïneert de belastingdienst en een “D66-ger” – nou ja, wat heet – mag puin ruimen. Je zou zeggen dat zelfs de meest achterlijke en duffe Haagse kaasstolper Ruttes spel inmiddels moet doorhebben. Kun je nagaan wat er daar op het pluche kleeft. Allemaal democratisch gebeurd, met de Verlichting en de Mensenrechten in de hand hoor.’

‘Ach, het is polletiek zullen we maar zeggen. Wat moet je anders? Binnenkort moeten we misschien op computers stemmen. Ik bedoel met “op” niet met behulp van computers, per computer, maar op computers als Volksvertegenwoordigers.’

‘Slechter zal het er vast niet op worden. Misschien kosten die apparaten ons zelfs minder belastinggeld dan de huidige uitvreters?’

‘Blijft toch de vraag of de belastingambtenaren  wel of niet corrupt handelden,’ vindt Willemijn, ‘wisten zij bijvoorbeeld intussen en vóórdat ze verder procedeerden dat de burger gelijk had en wilden ze voorkomen dat hij gelijk kreeg in de zin van geen heffingsrente hoeven betalen. Dan was de belastingdienst immers te laken wegens traagheid, het niet-halen van termijnen. Hoe werd de verwijtbare traagheid van de belastingdienst ontdekt en in hoeveel (toekomstige) gevallen wordt dat niet ontdekt en wordt de burger doodgewoon opgeofferd? Dan zou je een neerwaartse moraliteitsspiraal krijgen. Geen prettig idee.’

‘En dan de preemptive strikes van de overheid,’ zegt Feisal, die opnieuw voorleest: << En er is nog een probleem waar bijna niemand over nadenkt die met deze algoritmen werkt, stelt [Maxim] Februari. Traditioneel gezien reageert een overheid op handelingen van burgers. Als je iets doet, kan de overheid ingrijpen: met een subsidie, een boete, een celstraf, het plaatsen van een prullenbak, noem maar op.

Maar het doel van het analyseren van grote datastromen is vaak het voorspellen van gedrag, zodat de overheid kan ingrijpen vóór een burger handelt. Precies daar ligt het probleem, zegt Februari. Niet wat iemand doet bepaalt dan zijn relatie met de overheid, maar een voorspelling over wat hij van plan is. Een overheid die burgers bijstuurt op basis van voorspeld gedrag, vreest Februari, ontneemt burgers uiteindelijk hun vrijheid. >>
Op grond van welke data-combinaties krijgen burgers straks met preemptive strikes te maken? Weegt het voordeel van het mogelijk voorkomen van een overtreding op tegen de rancune en het ressentiment die (onterechte) preemptive strikes genereren? Wat zal “kostbaarder” blijken en hoe kun je dat, die effecten, kwantificeren, beredeneren en rechtvaardigen?’

Moh.: ‘Op welk punt gaat correlatie, of desnoods synchroniciteit, over in causaliteit en wordt gepercipieerde causaliteit vertaald in acties?

‘Ik denk dat we dat maar aan Aleid Wolfsen moeten overlaten en toevertrouwen,’ zegt Willemijn met een scheve grijns, terwijl ze in demonstratieve wanhoop haar handen wringt. ‘Wat een ramp dat uitgerekend die man op die post is gezet. Dat krijg je met nepotisme en cronyism. Die man moet meteen naar het Witte Huis. De baan van vicevoorzitter van de Raad van State zal ook wel weer worden verdobbeld, wed ik.’

‘Moet je kijken hoe het plukharen om die job bij de Raad van Sate door de media wordt geframed, alsof het om een spannende wedstrijd gaat. Wie wordt de winnáááár .…… !?!?!? Is het stom of is het stuitend. Of allebei?’

‘Zeg, zou er een correlatie kunnen bestaan tussen mensen met een siliconen sexpartner en de overtredingen die ze begaan of juist niet begaan?’ vraagt Feisal.

‘Roept de naam Aleid Wolfsen die associatie bij jou op?’ vraag Willemijn geamuseerd en geïnteresseerd.

‘Dat weet ik niet, zegt Feisal, ‘daar zou ik Freud op moeten naslaan. Ik moest eerlijk gezegd eerder aan Donald Trump denken die zijn vrouwen als gebruiksvoorwerpen lijkt te beschouwen, en er zijn steeds meer mensen met siliconen sexpartners en zowel Trump als Hillary Clinton hebben direct of indirect met Big data te maken gehad, met betrekking tot hun politieke positie. Associaties te over dus. Voor een “relatie” met een pop heb je ook niet per se gevoel nodig. Behalve als je een reïncarnatie van Pygmalion bent misschien, en je je siliconen partner Galatea noemt. Dat zou tegenwoordig trouwens racistisch en politiek incorrect zijn, want wit. Dus als personen met computers werken en daarbij hun gevoel en geweten aan de computer uitbesteden, zouden ze dan eerder een siliconen sexpartner aanschaffen ? ….. zou daar een significante correlatie uit zijn te peuren, vroeg ik me af. Dat is een gat in de markt – sorry, no pun intended, al ben ik hetero.’

‘Bij politici denk ik eerder aan Pinokkio’s’ zegt Moh. met een brede glimlach, ‘dat zijn houten poppen die tot leven kunnen komen. Dan ben je maar een kleine stap verwijderd van de psychiatrie. Ik denk aan Jean Foudraine (Wie is van hout?) en correleer die psychiater met de pathologische leugenaar Donald Trump. Dat zou zelfs voor een Pinokkio zwaar aanpoten zijn. Eveneens: no pun intended. Gewoon, idiomatisch aanpoten.’

‘Was er jaren terug niet een verhaal over een Japanner, die zelfs een aparte flat had ingericht voor zijn verzameling sekspoppen?’ vraagt Willemijn, ‘dat haalde toen de voorpagina’s. Maar ach, in Japan kijken ze heel anders tegen dat soort dingen aan en misschien maakte die man wel computers en computer software. Wie weet.’

‘Scharrelen met een stel siliconen sexgodinnen,’ zegt Feisal huiverend, ‘je moet er toch niet aan denken zeg.’

‘Waarom alleen sexgodinnen?’ vraag Willemijn, ‘er zijn inmiddels vast ook goddelijke siliconen mannen op de markt, met een een perfecte body. Mannen die je na gebruik en bewezen diensten niet verder lastig vallen en vervelen en die niet stinken en die geen vieze geluiden maken in bed. Net zo goed een gat in de markt hoor. Vrouwen moeten alleen nog aan het idee wennen misschien. Ik bedoel maar. Misschien begint de echte seksuele revolutie nu pas. Wie heeft er dan nog een lastig geweten nodig?’

‘Als het algoritme maar deugt,’ zegt Mohammad filosofisch, terwijl hij knipoogt. ‘Alles lijkt in versneld tempo aan het kruien geslagen. We gaan aan heel andere morele kaders refereren en binnenkort wordt er verordonneerd dat computers over een geweten beschikken en dat computers de Nobelprijs krijgen. Maak je borst dus maar nat, want we zijn vast in voor een vet feestje.’

 

 

 

Comments are closed.