Feed on
Posts
Comments

Jerry Mager
gepost op Nel, 07 september 2014

‘Ik beschouw Europa vanaf het einde van het Romeinse Rijk, of, beter, sinds het uiteenvallen van het rijk van Karel de Grote, als een gebied dat is onderverdeeld in naties. Enkele daarvan hebben op enig moment geprobeerd hegemonie uit te oefenen over de anderen, zonder daar ooit op een blijvende manier in te slagen. …. De verdeeldheid van Europa is te groot.’
Ernest Renan (2013:47): Wat is een natie?

Ik heb aandachtig, en in toenemende mate geamuseerd, de filippica van Hubert Smeets in de Groene van 4 sept 2014, op pagina 17 gelezen. Smeets vaart uit tegen Karel van Wolferen naar aanleiding van diens artikel over “Westerse dwaasheden inzake Oekraïne” in de Groene van 21 aug 2014, pagina 20 – 23. Tja, waarschijnlijk heeft Smeets in de door hem gereleveerde punten het historische gelijk grotendeels of zelfs helemaal aan zijn kant, maar wat maakt dat uit voor onze dagelijkse praktijk? Kunnen we vrij en veilig over de hele wereld vliegen en naar believen gaan en staan waar we willen, wanneer ieder land, elke regering, beweert en bezweert zich keurig aan internationale wet- en regelgeving te houden en daar Smeets’ certificaat van goedkeuring voor verdient? Lopen we dan geen risico meer te worden opgeblazen, onthoofd, gekeeld of uit de lucht geschoten te worden? We? Wie zijn dat, die ‘we’?

‘[H]et partijstelsel zoals ons vaderland het bezit, toont dagelijks zijn overbodigheid en ondoeltreffendheid.  …
Bij een voortduring van ons huidige partijen-régime zou zich naar alle waarschijnlijkheid het verschijnsel voordoen, … dat bij een ondoeltreffend politiek stelsel het gehalte der praktische politici in toenemende mate daalt, eerst in de volksvertegenwoordiging, vervolgens ook in de regeering zelf …. ‘
Johan Huizinga (1935:308,309): Nederland’s geestesmerk

De meeste zogenaamde regeringen – de Nederlandse niet uitgezonderd – vertegenwoordigen de meerderheid van de betreffende volken immers al sinds lang niet meer werkelijk. Er wordt vooral geregereerd via en door pr- en reclamebureaus en lobby’isten. Beleid wordt tegenwoordig wereldwijd gecertificeerd dan wel gediskwalificeerd door rare rating agencies. Je kunt niet in de hoofden en harten van de pipo’s op het pluche kijken, maar bij de meeste deals die ze sluiten kijken ze waarschijnlijk allereerst naar hun eigen belang, al was het maar omdat ze daar tenminste nog enige kaas van gegeten hebben. Voor de rest is het zo lang mogelijk pluchekleven geblazen, want dat levert platweg poen op. Wij echter, wij doen met ons allen collectief en krampachtig ons best de schone schijn op te houden, dat we een democratie zijn en dat we zelf wel degelijk iets in de melk te brokkelen hebben. Dat is een menselijke eigenschap, die door politieke paljassen pertinent wordt uitgebuit. Doe je het goed in de media en gooi je er nog wat toneellessen tegenaan, hup, het politieke toneel op. Jammerlijk. We hoeven alleen maar naar ‘het project Europa’ te kijken, om in het groot te zien hoe dit merkwaardige mechanisme werkt.

‘Wil men aan het stelsel van democratische volksvertegenwoordiging nog een kans geven, dan zal het moeten zijn door afschaffing van het te kwader ure aanvaarde evenredige kiesrecht, dat ons politieke leven heeft gedood.  … Zoodra het kiesstelsel ons niet langer dwingt, verstijfde en verouderde partijen in plaats van leevende menschen met moed en meeningen te kiezen, zullen zich vanzelf weer de eenvoudige en beweeglijke meerderheidsverhoudingen samenvoegen, waarbij een parlementair regeringsstelsel in vernieuwde gedaante en met versterkt regeeringsgezag ook nu nog schijnt te kunnen leven.’
Johan Huizinga (1935:310-11): Nederland’s geestesmerk

Intussen trekken wereldwijd achter de schermen mega-financiële instellingen aan de touwtjes. Lepe politici lijken meer geneigd in de gunst van ‘de banken’ te komen en te blijven, dan dat ze woord houden aan degenen die ze op ze stemden. Me dunkt dat we met onze huidige coalitie-regering een éclatant voorbeeld hebben van een politieke club die veel kiezers op het verkeerde been zette tijdens de laatste verkiezingscampagne. Nu zitten we met die mormels opgescheept en kunnen die rustig hun mandaat anders invullen dan dat ‘wij’ eigenlijk hadden bedoeld toen we op ze stemden. De volgende keer trapt de gemiddelde kiezer er toch opnieuw met open ogen in, want tja, je moet wat, het land moet geregeerd en democratie betekent toch dat je gaat stemmen. Zo simpel ligt het. Maar niet heus natuurlijk.
Het is niet leuk en allerminst goed voor je nachtrust om te beseffen dat je met het uitoefenen van je stemrecht, in dit politieke bestel en met het huidige systeem, nauwelijks tot geen invloed kunt uitoefenen op de inrichting van de samenleving waarvan je deel uitmaakt en die democratisch heet

Opmerking: wat Huizinga al voelt, vaststelt en ziet, maar waarvoor hij destijds nog geen echt alternatief uitwerkt, wordt door andere denkers opgepakt. Bijvoorbeeld door Bernard Manin (zie onder LEZEN) en uitgewerkt door David van Reybrouck (Zie hieronder), die o.a. (her-)invoering van een mengvorm van gekozen en gelote volksvertegenwoordigingen voorstaan.

nijdasserij, kinnesinne?
Smeets’ voornaamste drijfveer vermoed ik in zijn slottekst: “Tot slot. Jammer dat Karel van Wolferen in zijn 4113 woorden tellende beschouwing geen letter wijdt aan de vraag of de 45 miljoen Oekraïners zelf ook nog iets mogen vinden over de inrichting van hun land. Al was het maar één zin. Eén zinnetje waarin Van Wolferen van zijn hart geen moordkuil had gemaakt en dus klip en klaar had geschreven dat die 45 miljoen Oekraïners in het licht van de grote geopolitieke greep van hemzelf geen aandacht waard zijn omdat hun opvattingen er minder toe doen dan pakweg de mening van de twintigduizend lezers van De Groene Amsterdammer.” Ik citeer de passage in zijn geheel vanwege Smeets’ pleidooi voor referenda, maar het gaat me vooral om die opmerking over de 20.000 lezers van De Groene Amsterdammer. Dat maakt me bijna nieuwsgierig naar de achter- en onderliggende oorzaken en motieven van Smeets bij zijn switches tussen NRC, De Groene en weer terug naar de NRC: steeds weer opnieuw een nieuwe uitdaging? Die 20.000 lezers steken hem blijkbaar op de een of ander manier. Ik weet niet wat hier allemaal bij meespeelt, maar, er schijnt zelden rook zonder vuur te zijn en de concurrentie tussen nieuwsproducenten/-leveranciers wordt steeds vileiner.

referenda

‘Een samengaan van veel mensen, gezond van geest en warm van hart, schept onder de noemer “natie” een moreel bewustzijn. …. Als er twijfels opdoemen over haar grenzen, raadpleeg dan de bevolkingen in kwestie. Zij hebben als geen ander het recht daarover een mening te hebben.’
Ernest Renan (2013:105): Wat is een natie?

Wij, inwoners van het democratische, vrije, Europa met die prachtvolle, keiharde, euromunt, wij mogen ons niet eens middels duidelijke, eenduidige, referenda uitspreken of we voor dan wel tegen ‘het project Europa’ zijn zoals dat gestalte kreeg en voortgaat te krijgen. Ik gun de Oekraïners die democratische luxe van referenda van harte, maar zit dat er werkelijk in? Vermoedelijk kunnen ze daar nu vaker een referendum houden dan wij dat hier mogen. De pratende hoofden hier zijn als de dood voor referenda; die zouden de democratie maar ondermijnen, beweren zij. Wij krijgen hooguit de uitkomsten van vage opiniepeilingen gevoerd, wanneer die tenminste positief uitpakken voor het zittende politieke establishment.

Slavoj Žižek schreef in de London Review of Books van 8 mei 2014 een artikel met de titel Barbarism with a Human Face, waarin hij zich afvraagt wat de Oekraïne en zijn bewoners er mee op zouden schieten wanneer ze lid van deze EU zouden worden. Wat stellen de Oekraïners zich bij de term EU eigenlijk voor? Deze EU staat voor barbarisme met een menselijk gezicht, verklapt Zizek. De Oekraïners weten dat volgens hem ook, maar zij denken dat het van twee kwaden nog de minst kwade is: ‘In fact, Ukrainians are far from blind about the reality of the EU. They are fully aware of its troubles and disparities: their message is simply that their own situation is much worse. Europe may have problems, but they are a rich man’s problems.’ Het gras is immers altijd groener en malser aan de andere zijde van de schutting. Alweer zo’n onuitroeibare menselijke wezenstrek.

Maar dan is de prangende vraag, of wij, inwoners van die ideale, welvarende en idyllisch-democratische EU zo happig zouden moeten zijn om landen als de Oekraïne in de EU op te nemen? Daarover mogen we ons vast ook niet in een referendum uitspreken. Over de vraag wie wij wel en wie niet tot de EU zouden willen toelaten. Dat wordt voor ons bedisseld en bekokstoofd in Brussel, Berlijn, Frankfurt, Washington en Joost weet waar al niet meer. Wat is het belang van die Euro-bobo’s eigenlijk om de EU-met-eurozone zo dringend te willen uitbreiden? Zij hebben de mond vol van de Wereldvrede, maar wat we steevast zien, is, dat ze met hun gedram en gedrein alleen maar meer oorlog en conflicten lijken te veroorzaken. Zo merkt Žižek bijvoorbeeld op: ‘It is the aggressive attempt to export liberal permissiveness that causes fundamentalism to fight back vehemently and assert itself.’ Renan Education-. jpg

Hoe meer ‘Europa’ hoe groter de banencarrousel voor die vele ‘politici’ en hoe rianter hun inverdien-potentieel wordt, maar wat worden wij, het klootjesvolk, er wijzer van? Wij lijken alleen maar meer te worden afgeknepen, uitgemolken, cynischer uitgezogen en onbeschaamder uitgewrongen om de dames en heren in staat te stellen hun dure hobbies uit te leven en  hun stuitende ‘salarissen’ te cashen. De megali idea van die Brusselse boerkes en boerinnekes. Hoe meer en vaker wij, het klootjesvolk, moeten bezuinigen en de broekriem aanhalen, hoe hoger hun salarissen worden. Voorwaar, een merkwaardige relatie.

Het is vast niet politiek correct, chique, hoogopgeleid, intellectueel en gesofistikeerd om dit zo te formuleren en daarom doe ik het met een gerust gemoed. Al dat ijle nietszeggende geleuter, gesnater, gekwek en gezwollen geronk van zelfvergenoegde brabbelende pratende hoofden, die de hele aardkloot overvliegen, van de ene gewichtig topconferentie naar het volgende vitale overleg (wat een carbon footprints die gasten produceren, terwijl er nota bene ook video-conferencing bestaat!), het mocht allemaal wat wezen. Stopt het lekker in uw pijp en rookt het!

Ik ben, natuurlijk, vóór een Verenigd Europa, als tussenfase, als opmaat naar een Verenigde Wereld, die een EU en andere sub-coterietjes overbodig zou maken, behalve misschien als luxe keuze, zoals een behangetje op de muur. Je leven hangt er niet vanaf welk behangetje je kiest en op de muur plakt. Je kunt lid zijn van de OPEC, Nafta, EU en welke andere smaken je ook wilt verzinnen en optuigen, zonder elkaar voortdurend naar het leven te staan. Gewoon, chill and cool fun man! Make Love not war, weetjeniet …

Maar met dit slag potsierlijke pipo’s op het pluche en aan de knoppen, gaat dat volgens mij niet werkelijk lukken. Door ons systeem krijgen wij zeker in deze tijd niet meer de goede mensen, niet meer de juiste en capabele leiders, op het pluche. We laten ons knollen voor citroenen verkopen, omdat we menen dat het niet anders kàn. We laten ons bang maken en intimideren. Een alternatief lijkt ons ondenkbaar. Echter: lees bijvoorbeeld Johan Huizinga Verzamelde Werken (o.a. deel 7 en 2) er eens op na.

is de EU de Oekraïne waardig?
Ter afsluiting, nogeens Slavoj Žižek, over de Oekraïne en de EU: ‘The issue isn’t whether Ukraine is worthy of Europe, and good enough to enter the EU, but whether today’s Europe can meet the aspirations of the Ukrainians. If Ukraine ends up with a mixture of ethnic fundamentalism and liberal capitalism, with oligarchs pulling the strings, it will be as European as Russia (or Hungary) is today. (Too little attention is drawn to the role played by the various groups of oligarchs – the ‘pro-Russian’ ones and the ‘pro-Western’ ones – in the events in Ukraine.)’ Oligarchen zijn overal hetzelfde en een pot nat.  Ook een Thomas Piketty (Capital in the 21st Century) waarschuwt ons er met klem tegen.

Europa - Ukraine Rusland

 

LEZEN:

Ernest Renan (1882/2013): Wat is een natie? / Amsterdam: Elsevier / ISBN: 97890352 5107 6 (paperback); tweede verbeterde druk april 2013 / tweetalige uitgave: Frans links – Nederlands rechts. Vertaling van Renans lezing uit 1882: Qu’est-ce qu’une nation?

Slavoj Žižek (2014): Barbarism with a Human Face in de London Review of Books – Vol. 36 No. 9 · 8 May 2014 / vrij toegankelijk op de site – http://www.lrb.co.uk/v36/n09/slavoj-zizek/barbarism-with-a-human-face /  Het essay is dit jaar ook in het Nederlands in de Groene afgedrukt

Geoffrey R.D. Underhill (Universiteit van Amsterdam): Van sprookjesverklaringen voor de eurocrisis naar reëel inzicht: waaraan schort het werkelijk in de eurozone? / Essay in Res Publica (Leuven, ISSN: 0486-4700) 2014, vol. 56, nr. 2, pp: 231-251

Bernard Manin (1977): The principles of representative government / New York; Melbourne: Cambridge UP / ISBN: 0 521 45891 9 (paperback),
uitgewerkt, aangevuld en uitgebreid door:

David van Reijbrouck (2013): Tegen verkiezingen / Amsterdam: De Bezige Bij / ISBN: 978 90 234 7459 3 (paperback)

Johan Huizinga – Verzamelde werken in 8 delen + 1 registerdeel / 1950; Haarlem: Tjeenk Willink & Zoon
De citaten van Huizinga, hierboven, staan in deel 7 Verzamelde Werken

José Saramago (roman, 2005): De stad der zienden – http://nl.wikipedia.org/wiki/De_stad_der_zienden

Google voor megali idea op ‘irredentisme’ en Griekenland (megali idea > GrootGriekenland) http://nl.wikipedia.org/wiki/Megali_Idea      en ….    doneer royaal aan WikiPedia!

 

 

 Work in Progress 

 

Comments are closed.