Feed on
Posts
Comments

Democratieën hebben al het recht om hun sociale verworvenheden en instituties te beschermen en wanneer dit recht botst met de eisen van de globale economie dan moet de laatste wijken, aldus Dani Rodrik in The Globalization Paradox.(xix)
Dit betekent echter geenszins het einde van de globalisatie, zegt Rodrik, maar profijtelijke globalisatie vereist paradoxaal genoeg juist een versterking van nationale democratieën, opdat de wereldeconomie van een gezonder basis wordt voorzien.
Volgens Rodrik bestaat er een inherente spanning tussen nationale democratie en globale marktwerking. We moeten kiezen uit drie dingen: hyperglobalisatie, democratie en nationale zelfbeschikking. Alle drie tegelijk kan niet; we kunnen hooguit combinaties van twee dingen tegelijk hebben. 1) hyperglobalisatie en democratie gaat ten koste van de natiestaat, 2) democratie en de natiestaat betekent geen hyperglobalisatie en 3) de natiestaat en hyperglobalisatie betekent afscheid nemen van democratie. (200).

happy meal niet blijMerkwaardig is dat Rodrik de EU als uitzondering op de regel beschouwt. De EU lijkt er volgens hem in te slagen de drie elementen tegelijk te verwezenlijken. Hoewel Rodrik de nodige slagen om de arm houdt, heeft zijn betoog (214-220) die strekking. Rodrik bepleit minimale dichttimmering middels wet- en regelgeving en maximale speelruimte voor de natielidstaten.
Ik zou willen dat ik Rodrik wat de EU betreft volmondig gelijk kon geven, maar dat lukt helaas niet. Tenminste op twee belangrijke punten rammelt zijn betoog: gedeelde waarden en erosie van democratisch vermogen (democratic empowerment). Rodrik gaat er vreemd genoeg van uit dat de EU homogeen is wat waarden en cultuur betreft, en daarin heeft Rodrik ongelijk. De EU-lidstaten zijn geen homogeniteit met een gedeelde cultuur. Het enige wat ze eventueel bindt, is het direct zichtbare geldelijke gewin dat het lidmaatschap ze oplevert. Daarom reageren de respectieve banken ook zoals Rodrik vaststelt: nationaal. Daarnaast houdt Rodrik geen rekening met de erosie van de representatieve legitimiteit. De representatieve democratie zoals we die vandaag de dag praktiseren, verkeert in crisis en alle gekozen volksvertegenwoordigers – op nationaal alsook op supranationaal niveau – hebben te maken met een groeiend kiezerswantrouwen. De opkomst van protestbewegingen als de PVV, Vlaams Belang en front National, lijkt aan Rodrik voorbij te gaan. Zulke stemmentrekkers hebben direct te maken met kiezerswantrouwen en erosie van de legitimiteit van de gekozen volksvertegenwoordigers; zij vertegenwoordigen ons, de kiezers, niet meer en worden in toenemende mate gezien als najagers van eigen- en groepsbelangen.

Rodriks trilemma geldt wat mij betreft net zo goed voor de EU, dat vind ik juist zo sterk aan Rodriks verhaal. Hij doet zichzelf tekort door de EU aan te merken als uitzondering op zijn regel. Misschien daarom dat in de pdf-bestanden van The Globalization Paradox die ik op internet zag voorbijkomen, de paragrafen over de EU ontbreken?
Lod Asscher erg blij

rutte-blij victorie

 

 

 

 

 

 

 

“Asscher blij met EU-aanpak oneerlijke concurrentie op arbeidsmarkt”
Volkskrant 16/04/2014, 15:47:  “Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken is blij dat de EU oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt aanpakt. ‘Malafide werkgevers in onder meer de bouw komen nu niet meer weg met uitbuiting’, zei de minister vandaag in reactie op een besluit hierover van het Europees Parlement.
Het europarlement stemde in Straatsburg in met voorstellen om uitbuiting, onderbetaling en oneerlijke concurrentie tegen te gaan. Er was al een principe-akkoord met de EU-lidstaten. De regels moeten voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van gedetacheerde Europese burgers die tijdelijk in een ander EU-land werken door bijvoorbeeld slechte arbeidsomstandigheden en -voorwaarden. ”

De inspanningen van PvdA-vice premier Asscher kunnen in lijn worden geplaatst met Rodriks betoog: een totaal onbelemmerd en geheel open verkeer van mensen, kapitaal en goederen is natuurlijk helemaal niet het enige en onvermijdelijke middel naar een gouden toekomst. De neoliberalen doen voorkomen alsof iedere regulering en elke restrictie onherroepelijk grote averij oplevert aan efficiency (transactiekosten) en economische groei. Dat is ideologische lariekoek. Ook volgens Dani Rodrik. Geen enkel land is bereid – of zelfs in staat – zijn vrijheid compleet op te geven en in te leveren bij een supranationaal instituut.
Je zou alleen wensen dat een Asscher er niet zo moederziel alleen voorstond en dat hij en zijn PvdA (en andere goedwillende partijen!) betogen als van Dani Rodrik overtuigend en effectief konden (of willen?) verwerken en assimileren in hun verhalen.

 

Dani Rodrik (2011): The Globalization Paradox. Why Global Markets, States, and Democracy Can’t Coexist  / Oxford, UK & USA: Oxford UP / isbn  978-0-19-960333-6 (hardback)

Comments are closed.