Feed on
Posts
Comments

Door Jerry Mager
gepost op nelpuntnl.nl op 31 augustus 2013

“Toyota’s Financial Rule 1 is: ‘No enemy is more terrible than money, and no friend is more trustworthy. Other people’s money – borrowed money – quickly turns into an enemy. Money is a trustworthy ally only when it is your own; only when you earn it yourself ’.”
Hino S., geciteerd in: Kenneth Hopper & Wiliam Hopper (2009:98): The Puritan Gift

Na lezen van het artikel van econoom Sweder van Wijnbergen (SvW), “Dijsselbloem en de lessen van de kredietcrisis” (ESB 2013 08 13), vroeg ik mij opnieuw af of wijlen Gerrit Komrij het gedicht “Liefdesverklaring” van Jan Greshoff onherstelbaar verbeterd zou hebben in de trant van: Politicus, bankier, business man, falsaris / veelvuldig beeld van ‘tgeen onwijs onwaar is, of: / van ‘tgeen geheel halfgaar is ……? Komrij zou het vast veel vileiner en subtieler doen.
Van Wijnbergen doet op een alleszins overtuigende wijze uit de doeken waarom volgens hem de Nederlandse politiek de destijds genationaliseerde banken of onderdelen ervan zo snel mogelijk moet her-privatiseren. Het idee gaat weliswaar nog steeds tegen mijn gevoel en vooroordelen in, maar mijn gevoel zegt inmiddels dat mijn voordelen hier aan herziening toe zijn. Dat is ook weer niet zo’n heksentoer. Immers, waarom zouden zich als volksvertegenwoordigers afficherende politici die onverholen het credo voorstaan: ieder-voor-zich en the winner takes all, waarom zouden zulke lieden als bestuurder-politius voor het Algemeen Belang gaan?

Dat steeds meer politici in toenemende mate en leep calculerend vooral voor eigenbelang gaan, krijgen we bijna iedere dag aanschouwelijk voorgeleefd en ingewreven. Politici
volgen helaas de bankwereld waar het de mentaliteit van eigen-gewin-en-glorie-eerst betreft. Hopper & Hopper beschrijven hoe bankiers hun dienende maatschappelijke rol en functie allengs verzaakten en verwerden tot die ijdele graaiers van nu, met een verhoogde testosteronscore. Genationaliseerde banken zullen dus niet het Walhalla op aarde verwezenlijken, want over zulke banken zwaaien immers diezelfde politici de scepter. SvW: ‘’Met staatsbanken krijg je niet lange termijn maatschappelijk verantwoord gedrag maar korte termijn politiek opportunisme.’’ Volgens SvW zou PvdA-minister Dijsselbloem 1 tot 2 miljard contante winst versmaden, aan ‘onze’  neus voorbij laten gaan, in ruil voor 300 miljoen inkomsten per jaar vanuit de bancaire biotoop – de staat aan de tiet van de bank –  en daarmee fnuikt hij volgens SvW tegelijkertijd concurrentie op de hypotheekmarkt.
Bij mij doet dit onmiddellijk de vraag rijzen of de PvdA-als-bedrijf wellicht substantiële belangen in die hypotheekmarkt heeft, of dat ze zich misschien ook hier opnieuw voor het karretje van coalitiepartner VVD laat spannen, of zou Dijsselbloem gewoon de simpleton van de Josti-club zijn? Misschien is de man wel onnoemelijk veel slimmer, sluwer en geschoolder dan SvW. Hoewel mij dat laatste onwaarschijnlijk voorkomt, betrek ik die mogelijkheid toch maar in mijn beschouwingen. Je wordt tenslotte niet voor niets, zo maar minister.

“Businessmen – who provide us with the means of livelihood, with jobs, with labor-saving devices, with modern comforts, with an ever rising standard of living – are the men immediately and urgently needed by society. They have been the first victims, the hated, smeared, denounced, exploited scapegoats of the mystic-altruist-collectivist axis.”
Ayn Rand (1967:158): Capitalism: The Unknown Ideal

We kunnen echter bankiers, toezichthouders, kredietbeoordelaars en wat er verder zoal in die geldbiotoop scharrelt, sopt, wriemelt, wemelt en tiert, niet zondermeer teugelloos hun goddeloze gang laten gaan. Zelfregulerende (financiële) markten is een oxymoron gebleken, een flagrantere contradictio in terminis is nauwelijks denkbaar. Dus zullen we met de minst kwade elementen en de minst zieke delen van de twee kwaden (volledig vrij versus strak staatstoezicht) tot een dragelijk, desnoods misschien mild-kwaadaardig, compromis moeten zien te geraken en vervolgens daarmee leren leven, zo goed en zo kwaad als dat gaat.

SvW: “Het nieuwe raamwerk voor mondiale toezichtstructuren (‘Basel-III’) gaat in de goede richting, terwijl ook de commissie-Wijffels strakkere regelgeving, hogere kapitaaleisen, en meer afstand tot de belastingbetaler aanbeveelt. Het kabinet heeft zich terecht hierbij aangesloten. ” Toch gedraagt deze PvdA-minister zich volgens de econoom als een riskant speculerende bankier. “Dijsselbloem kondigde eerder aan dat hij ABN Amro nog in staatshanden houdt „omdat de markt nu nog niet goed is”. Maar als het zo zeker was dat de prijzen volgend jaar gaan stijgen, zou ABN Amro daar vandaag ook al meer mee waard worden.”
Daar is geen speld tussen te krijgen. In plaats van ‘worden’ zou ik zelfs aan ‘zijn’ de voorkeur geven. Om iemand als meneer Dijsselbloem te paaien bijvoorbeeld? Dijsselbloem zou dus  eigenlijk officieel tot opvolgers (sic) van Warren Buffet en George Soros geïnstalleerd moeten worden en de per direct in te stellen Nobelprijs voor onfeilbaar fortuinlijk financieel-economisch koffiedik koekeloeren dienen te krijgen opgespeld.

financiële fallout
SvB: “De giftigste producten, Asset Backed Commercial Paper waarmee langlopende activa uiteindelijk zeer kortlopend gefinancierd werden, zijn voor ongeveer twee derde in Europa aangemaakt.” Het in elkaar steken van giftige financiële producten is bijna net zo misdadig als het bekokstoven van gifgas en biologische bommen. Dat deze producten in Europa werden aangemaakt, is weliswaar alarmerend maar zegt mijns inziens mogelijk vooral iets over de huidige deterritorialisering van “het financiële” – vergelijkbaar met giftig zwerfvuil, zoals van Tschernobyl – want wie precies die dingen in elkaar heeft geknutseld is onduidelijk. Zijn het tovenaarsleerlingen of hebben we van doen met financieel terroristen, die moedwillig uit zijn op destabilisatie voor eigen gewin? Gisteren werkten ze voor een Europese bank die feitelijk in Amerikaanse handen is, vandaag zijn ze druk voor een Londense firma met meerderheidsaandelen in Japans eigendom en wie weet onder welke vlag ze morgen en overmorgen varen.
Ik denk in dit verband bijvoorbeeld aan de Mario’s Draghi en Monti, die volgens mij ook voor Goldman Sachs werken, al weten ze dat zelf vermoedelijk niet. Evenals Lucas Papdemos. Ik heb het sterke vermoeden dat we de facto al door de grote multinationale financiële spelers bestuurd worden en dat onze democratisch gekozen politici voornamelijk als zetbazen figureren, hoofdzakelijk om de boel te legitimeren. Het was niet voor niets Draghi die in juli 2012 de enige betekenisvolle daad in het eurodrama stelde door te verklaren dat zijn Bank alles zou doen (“whatever it takes”) om de euro erdoorheen te slepen en overeind te houden. Geen euro-regeringsleider die hem dat nadoet.
Waarom zou Goldman Sachs er zoveel aan zijn gelegen om de euro en de onzalige eurozone koste wat kost (kost aan ons, de euroburgers, welteverstaaan) overeind te houden en te vergroten? Denk aan Goldman Sachs’ facilitatie bij het frauderen door Griekenland, om tot de euro te worden toegelaten.

Een vertrouwde, typerende en verontrustende observatie van SvB vind ik: ” … anonieme ABN Amro-bankiers in datzelfde achtergrondverhaal in deze krant. Die zijn teleurgesteld omdat ze onder Zalm niet meer bij Goldman Sachs aan tafel mogen bij de echt grote deals. Dat het oude ABN Amro structureel verlies leed op dit soort activiteiten vinden ze minder belangrijk dan het prestige van mee mogen spelen met de grote jongens.’’ Zulke infantiele ijdeltuiterij – volledig voor rekening van de klant – zal niet voor iedere bankier even hard gelden, maar ik denk dat de meeste bankiers hard hun best hebben gedaan en nog doen om dit beeld grosso modo en voor een ruime meerderheid soortgenoten geldend te verklaren.

“What weight is given to different interests varies with the political and economic bargaining power of each and with its ability to ensure that the voices of its protagonists are heard at the relevant bagaining tables. What determines both bargaining power and such ability is in key part money, money used to provide the resources to sustain political power: electoral resources, media resources, relationships to corporations. This use of money procures very different degrees and kinds of political influence for different interests.”
Alasdair Macintyre (199:131): Dependendent Rational Animals. Why Human Beings Need the Virtues

The Corrosion of Character
Voorstellen, constructies en wettelijke kaders zullen nooit afdoende blijken tegen moedwillig en onverantwoordelijk wangedrag van de personen die in de politiek-financiële biotoop aan de touwtjes trekken. Het draait van begin tot eind om de mores, het waarden- en normensysteem, de ethische uitgangspunten, van de betreffende luitjes.
De vis rot aan de kop. De verwording, ontaarding, de corrosie van ons karakter door het systeem waaraan we onderworpen worden en waaronder we leven, is recent door Richard Sennett heel duidelijk beschreven. Die karakterverloedering begon en begint bij de voorlui in de top van de piramide, bovenaan de apenrots, bij degenen die aan het eind van menselijke voedselketen staan, dat wil zeggen: zij die uiteindelijk eten. Het voetvolk, de massa – degenen die gegeten worden – waarover Sennetts boek vooral gaat, heeft weinig keus anders dan wanhopig proberen te overleven binnen de kaders die ze worden opgelegd. Onbegrijpelijker wijze kiezen we keer op keer op ‘democratische’ manier degenen die dit onheil over ons afroepen – kijk naar het Project Europa om dit principe in een bijna-laboratoriumopstelling in volle glorie in actie te zien.

Vreemd genoeg schijnen deze onverbeterlijke booswichten niet middels Nacht und Nebel ontvoeringen te kunnen worden opgepakt en getransporteerd naar geheime locaties om daar met derdegraads-behandeling en waterboarding te worden overgehaald de gestolen (vooral via ‘verdamping’) miljarden terug te geven aan de slachtoffers, aan ons dus. Daarna zouden ze naar heropvoedingsinstellingen dienen te worden afgevoerd om tot enigszins normale medeburgers te resocialiseren. De tot nu toe gehanteerde methode van flooding, door ze steeds hogere ‘salarissen’ toe te staan en almaar grotere bonussen te laten grissen, blijkt immers niet te werken. Het zijn monsterlijke rupsen-nooit-genoeg. In A Clockwork Orange doet Kubrick een effectieve heropvoedingsmethode voor hardleerse stoute jongens aan de hand. Gelukkig gaat het maar om een film.

“[T]he very dynamic of capitalism blurs the frontier between ‘legitimate’ investment and ‘wild’ speculation, because capitalist investment is, at its very core, a risky wager that a scheme will turn out to be profitable, an act of borrowing from the future. And, in ‘postmodern’ capitalism, potentially ruinous speculation is raised to a much higher level than was even imaginable in earlier periods.”
Slavoj Žižek (2009:36-37): First As Tragedy, Then As Farce

Literatuur:

Timotej Homar, Christiaan van der Kwaak en Sweder van Wijnbergen: Herkapitalisatie banken schept ruimte voor stimulering in ESB Jaargang 98 (4664 & 4665) 12 juli 2013

Kenneth Hopper & William Hopper (2009/2007): The Puritan Gift. Reclaiming the American Dream Amidst Global Financial Chaos / London – New York: I.B. Tauris / ISBN 978 1 84511 986 7 (pbk) Het citaat van Hino S. (2006) komt uit: Inside the Mind of Toyota: Management Principles for Enduring Growth / New York: Productivity Press; gegevens uit The Puritan Gift

Alasdair Macintyre (1999): Dependendent Rational Animals. Why Human Beings Need the Virtues. / London: Duckworth / ISBN 0 7156 2902 6 (hbk)

Ayn Rand (1967): Capitalism: The Unknown Ideal / New York: Signet Books / LCCCN 66-26772 (pbk)

Richard Sennett (1998): The Corrosion of Character. The Personal Consequences of Work in the New Capitalism / New York – London: Norton & Company / ISBN 0-393-31987-3 (pbk)

Slavoj Žižek (2009): First As Tragedy, Then As Farce / London – New York: Verso  / ISBN -13: 978-1-84467-428-2 (pbk)

 

 

Comments are closed.