Feed on
Posts
Comments

gepost door Jerry Mager
op nelpuntnl.nl –  2015 maart 13, 14

 

 “Modern society has been organized through a certain set of major economic, social, and political institutions which we call capitalist, and has exhibited certain major social beliefs or ideologies. At the present time these institutions and beliefs are undergoing a process of rapid transformation. Within the new social structure a different social group or class – the managers – will be the dominant or ruling class.”
James Burnham (1944:70-71): The Managerial Revolution

Naar aanleiding van de recente studentenprotesten begin maart 2015 die onder andere resulteerden in de bezetting van het Amsterdamse Maagdenhuis, zijn inmiddels alweer de nodige – en vooral ook onnodige – artikelen geschreven. De hoofdoorzaak voor de naargeestigheid in onderwijsland die intussen ruim veertig jaar geleden inzette, is en blijft het aan de macht komen van de verkeerde lieden die allemaal met dat containerbegrip ‘manager’ kunnen worden aangeduid. Was de manager van meet af toch al niet de meest geschikte persoon om zich met onderwijs en pedagogie te bemoeien, in de loop van de tijd kwamen er tot overmaat van ramp ook nog eens steeds meer benedenmaatse mennudjurs achter de knoppen en op het pluche.
Allengs vond namelijk het waanidee ingang dat mennudjurs overal en alles konden mennudjen, omdat iedereen en alles in modellen was te vangen. Je hoefde enkel zo’n model uit de kast te trekken, de juiste trucs toe te pasen en op de juiste knoppen te drukken en klaar is Kees.  manager_birds
De volgende fase, die naadloos overliep in die eerste opmaat tot verdwazing, was die van het creëren van managersfuncties om daar politieke cliënten op te plakken. Op die manier kon en kun je direct of indirect via het politieke circuit legaal in de staatsruif geplugd worden. De krankzinnige (pseudo-)privatisering van alles wat los en vast zit, werkte perfect parallel aan deze ontwikkeling. Word lid van een politieke club en je kostje is gekocht. Als je de juiste geluiden maakt, in het pulletje past, niet al te slim of lastig bent en het spelletje wilt meespelen word je vanzelf ergens als mennudjur geparachuteerd. De diverse politieke partijen hebben die lucratieve posten zorgvuldig onderling verdeeld.

politieke zwendel
In al die zogenaamde verzelfstandigde en op-afstand-geplaatste voormalige overheidsinstituten groeiden de mennudsjmentfuncties als woekerende bloemkolen. Aan zo’n post zat en zit een hoge salarisschaal vast, plus de daarbij behorende baangaraties en andere perks and privileges. Je liep en loopt als mennudjur van zo’n toko geen enkel risico, want de verliezen die jouw gemodder en geklungel veroorzaken, worden ten laste gebracht van de publieke middelen terwijl jijzelf automatisch omhoogvalt en steeds meer kunt binnenharken. Kijk alleen maar naar de spoorwegen en woningbouwcorporaties. Onze openbare bibliotheken worden ontmanteld en de postkantoren, waar de jeugd nog in de praktijk manieren bijgebracht kreeg, zijn al lang weg. Bij onze onderwijs- en zorginstellingen is het niet anders. Waar blijven al die zogenaamde “besparingen”?

Onze jeugd plukte er de afgelopen decennia de wrange vruchten van en de ellende gaat nog steeds door. Dat is nog het vreemdste en het meest verontrustende.

De met veel ketelmuziek aangekondigde besparingen vanwege de te realiseren efficiencywinsten werden en worden natuurlijk nooit gerealiseerd. Al die minkukels en brallende bavianen die vanwege hun kennissen en niet om hun kennis op duurbetaalde plekken gekleefd worden, veroorzaken slechts maatschappelijke verliezen. Financiële en materiële schade, maar evengoed grote morele en emotionele averij. Dat is in een notendop ongeveer onze mennudsjmentmisère. Het opstandje aan de UvA laat zien dat we het ons wel degelijk bewust zijn. We voelen het op onze klompen en aan ons water, we worden voortdurend bedonderd en gefopt. Alleen: wat kun je er nog tegen doen? Op welk politiek merk je ook stemt, het is een kwestie van door de hond ofwel de kat te worden gebeten.

Reactie_CvB_van_UvA__Maagd_80prct

Bommeljé
Een karakteristieke en klassieke proeve van mennudjsment minkukeleritis las ik bij Bastiaan Bommeljé (NRC 28.02.2015): de UvA-managers hebben in de periode van 1993 – 2003 steeds hogere cijfers verordonneerd en daarmee enkel diploma-inflatie bewerkstelligd terwijl ze studentenuitval wilden bestrijden. Bommeljé meldt dat het aantal aan studenten uitgedeelde tienen in die periode verdubbelde en het gemiddelde eindcijfer van 6,1 naar 6,5 steeg. Vergeefs. Natuurlijk, want dat zoiets niet werkt, is lang geleden reeds door echte managers van echte koekjesfabrieken ondervonden en vastgesteld. Toch herhalen de onderwijsmanagers in de koekjesfabrieken die universiteiten heten doodgemoedereerd dezelfde stommiteit. Leren van het verleden is er niet bij en geschiedenis is een studie die niet rendeert.

Waar ik op doel? Wel, koekjesfabriek managers die merkten dat er groeiende vraag naar hun koekjes was, gingen hun koekjesmakers stukloon betalen. De volgens hen logische verwachting was dat de koekebakkers als een gek aan het werk zouden gaan om zoveel mogelijk koekjes te bakken teneinde zoveel mogelijk geld binnen te halen. Quod non.
Toen de managers het stukloon verhoogden, liep de koekjesproductie zelfs terug. De meeste koekebakkers namelijk bleken normale mensen, die genoeg hadden aan een fatsoenlijk loon en liever dan meer koekjes te bakken, gingen ze andere leuke dingen doen. In de meeste fabrieken liep de productie dus terug, hoewel de consumenten intussen hogere prijzen voor de koekjes betaalden. De managers en de koekebakkers dachten op een heel andere manier over geld en ze vonden andere dingen belangrijk en leuk.

koekiemonsterexpertDe denkwijze van de koekebakkers lijkt mij een heel gezonde, want waarom zou je in de fabriek blijven slaven en overwerken om meer koekjes te bakken terwijl je met normaal vlijtig werken genoeg geld verdienen kon om behalve koekjes bakken ook eens een goed boek te lezen, of je moestuin aan te harken of een langere vakantie te nemen? Kortom, koekebakkers waren geen managers en managers waren geen koekebakkers. Dat was tenminste ooit het geval. Intussen zijn bijna alle mennudjurs koekebakker, geen vakman met hart voor het product en de zaak. De moderne pseudo-mennudjur wil altijd en vooral meer geld en macht, hoeveel geld ze ook heeft . Met die macht gaat ze om als een tovenaarsleerling. Geld en macht zijn doelen in zichzelf geworden en dus zitten we nu met de brokken.

maximizers
versus satificers

De parallel tussen hogere cijfers geven aan studenten en meer betalen voor het maken van een koekje is, dat indien je met gewoon studeren en normaal werken een 10 blijkt te kunnen scoren en met minder hard werken toch zelfs een 7 krijgt, veel studenten minder hard gaan werken. Er vallen zo veel leukere dingen te doen dan blokken en vossen. Tot zover gaat de parallel met de koekebakkerij vrij aardig op, maar dan komen de verschillen tussen koekjesfabrieken en universiteiten onherroepelijk aan de orde. Het lijkt ongetwijfeld voor veel jongelui aantrekkelijk om een 7 cadeau te krijgen, maar ze steken niks op terwijl ze de illusie krijgen aangepraat dat ze voor veel geld heel wat leren. Maar dat leren moeten ze wel zelf doen en ze moeten er cognitief voor zijn toegerust ook nog. Niet iedereen is nou eenmaal even snugger.
Kennisverwerving is iets anders dan koekjes bakken en een echte universiteit is geen koekjesfabriek. Wanneer het uur van de waarheid aanbreekt en je als gediplomeerd academicus onvoldoende beslagen ten ijs komt, is het drama daar. Dan deugt het onderwijs niet en de docenten al helemaal niet, dus houden ze er maar mee op. Ze worden immers niet serieus genomen!

studentrendement_tekst“Those who control are the owners. Ownership means control; if there is no control then there is no ownership. Control over access is decisive, and, when consolidated, will carry control over preferential treatment in distribution with it: that is, will shift ownership unambiguously to the new controlling, a new dominant, class. Here we see, the mechanism of managerial revolution.”
James Burnham: 89, 87, 90

Heel dubieus worden de per definitie asymmetrische machtsverhoudingen tussen onderwijsinstelling, docent en student indien je bedenkt dat niemand van harte vrijwillig zal toegeven dat het diploma of de bul die ze heeft verworven eigenlijk weinig voorstelt. Zo’n situatie is een belangrijke broedplaats voor ressentiment en rancune die zich op velerlei wijze kan uiten. Met deze machtspositie wordt heel onzorgvuldig omgesprongen en het vertrouwensdeficiet groeit dan ook onrustbarend en wordt steeds kwaadaardiger.

Studenten als vertegenwoordigers in universiteitsraden (UR) opnemen, stelt weinig voor. Als puntje bij paaltje komt, hebben ze weinig tot niets in de melk te brokken. De machtspositie van het College van Bestuur is per wet geregeld en verankerd. Je slaat als student- of personeelsvertegenwoordiger in een universiteitsraad nog geen deuk in een pakje boter en niet zelden moet je met lede ogen toezien hoe de CvB-managers er een janboel van maken. Je bent er vaak niet alleen gefrustreerd getuige van, maar soms zelfs op een bizarre wijze medeplichtig aan.

koekjesfabriek
Onze universiteiten zijn door mennudjurs tot koekjesfabrieken getransformeerd, omdat die mennudjurs van het slag zijn dat zich enkel thuis voelt in een ambiance die sterk lijkt op een koekjesfabriek. Met arbeiders aan de lopende band en controleurs om de tijden te meten en het productietempo in de gaten te houden. Deze onderwijsmennudjurs bakken er weliswaar meestal niets van, maar ze hebben wel de macht vanwege hun positie en het belangrijkste is dat hun koekjesfabrieken (de tegenwoordige universiteiten dus) niet failliet kunnen gaan. Dus, wat let ze? Ze kunnen zich naar hartelust uitleven op kosten van de arbeiders en de consumenten. De meesten van deze pseudo-mennudjurs worden via het systeem van politiek cliëntelisme benoemd. Dat komt er nog bij. Universiteitscollegeleden worden nooit op (wan-)prestaties afgerekend. Ze moeten het heel erg bont maken om te worden ontslagen en meestal vallen ze dan bij gebrek aan gewicht vanzelf omhoog.

De basale ‘denkfout’ (het is niet eens een denkfout, maar ronduit een gedrochtelijk waanidee) is dat universiteiten als koekjesfabrieken kunnen worden gerund, terwijl het natuurlijk geen koekjesfabrieken zijn. Ze mogen helaas wel zo bestierd worden door zelfingenomen minkukels die er nada niemendal van bakken. Niet wanneer ze de scepter zouden zwaaien over een echte koekjesfabriek en ook niet indien ze baasje mogen spelen op een universiteit. Waarschijnlijk dat ze zelfs aan de lopende band niet mee kunnen komen met fatsoenlijke koekjes maken.
In feite is het heel simpel, ware het niet dat de ‘cultuur’ ertussen zit. Die koekebakkers die een universiteit kunnen beschouwen als een koekjesfabriek terwijl ze noch verstand hebben van koekjes noch enige sjoege van wat een academische vorming inhoudt, mogen toch als mennudjur onze jeugd te grazen nemen, want dat doen ze in feite natuurlijk vooral. Uiterst vreemd, maar het gebeurt! Heel democratisch op de koop toe.

“The democracy of capitalist society is on the way out, is, in fact just about gone, and will not come back. The democracy of managerial society will be some while being born; and its birth pangs will include drastic convulsions.”
James Burnham, 163

De Groene Amsterdammer
Vanuit een iets andere invalshoek dan Bommeljé belicht Patricia Pisters het in de Groene Amsterdammer van deze week (12.03.2015) nogeens. De kern van haar betoog is de zin waarin ze concludeert dat de huidige universiteit – pardon: academische koekjesfabriek – volgens een kafkaësk business model opereert ‘waarbij degene die het product levert er ook voor betaalt.’
Dat hebben de mennudjurs toch maar voor elkaar gekregen. Ze denken volgens een heel ander stramien dan de wetenschappers, maar ze krijgen die wetenschappers waar ze maar willen hebben. Je zou bijna denken dat de mennudjurs superslim zijn en de wetenschappers oliedom. De realiteit is dat die mennudjurs 7/24/365 de tijd hebben om perverse pietluttigheden te bedenken waarmee ze degenen die het werk moeten doen, van het werk houden en van hun a propos brengen.
Pisters’ observatie is trouwens een omineuze. De tijd is niet ver meer dat werknemers moeten betalen om aan het werk te mogen blijven. Het klinkt nu misschien nog absurd, maar onder anderen Thomas Piketty legt al vrij begrijpelijk uit welke mechanismen hieraan ten grondslag gedacht kunnen worden te liggen. Er zijn intussen meerdere denkers, die veel ingrijpender verwoorden en diepgaander analyseren wat er aan de hand is, maar die passen nog niet in de huidige conventionele denkkaders en vallen nog buiten het vigerende discours. Jammer voor ons, maar zo gaan die dingen blijkbaar.

vast werk?
Daarom is het zo sneu dat de PvdA’er Lodewijk Asscher zich op de borst klopt vanwege het in vaste dienst nemen van die schoonmakers. Ik gun het de schoonmakers van ganser harte en hoop werkelijk dat het is wat het belooft te zijn, maar ik heb er een zwaar hoofd in. Wat zegt de term ‘vast’ dienstverband vandaag de dag nog?! Asscher krijgt wederom een afgekloven bot toegeworpen door de VVD. Cosmetische symboolpolitiek, met een genant stempel van goedkeuring van de neoliberale VVD-bazen.
Bovendien is hier aan de orde dat de meeste studenten tegenwoordig twintig uur per week en vaak zelfs meer, werken naast hun studie. Ook wanneer ze twee studies doen. Ten eerste verdringen die studenten de mensen van de arbeidsmarkt die lager opgeleid zijn, maar voor wie dat werk ooit een broodwinning betekende. Ten tweede gaan geldverdienen en serieus een solide universitaire studie doen, bijna nooit samen. De academisch norm wordt onherroepelijk verlaagd en/of de student moet zich zwaar in de schulden steken indien werken naast de studie niet haalbaar blijkt. De nadelen werken dus beide kanten op. Politici hoor je hier echter niet over. Die zijn voornamelijk bezig de prijs van het hoger onderwijs op te drijven en verzinnen allerlei kromme trucs om studeren steeds kostbaarder te maken. Hetgeen toch curieus mag heten. Zeker van een club als de PvdA.

koekjesmaster“[A]n economy of state ownership can (though it need not) provide the basis for domination and exploitation by a ruling class of an extremity and absoluteness never before known. Those who control the state, those whose interests are primarily served by the state, are the ruling class under the structure of state-owned economy. This ruling class, as what has happened in the past few decades already makes clear, will be, or at any rate its decisive section will be, those whom I have called the managers. The managerial economy will be, thus, an exploiting economy.”
James Burnham, 116

Mevrouw Pisters geeft in de Groene Amsterdammer een up to date compact overzicht van de absurditeit op de hedendaagse universiteiten waar het gaat om de bestuurlijke processen. Blijkbaar vinden we geld verspillen door en aan mennujurs geen enkel probleem, terwijl we het besteden van goed geld aan primaire pedagogisch-vormende processen ten bate van onze jeugd als ontoelaatbare verkwisting definiëren. Deze kromme manier van tegen de dingen aankijken, heeft het neoliberalisme dan toch maar voor elkaar gebokst. Overigens met de hartelijke hulp van de “linkse” politici, die zich muisstil en schijndood hielden en die zich nog steeds niet roeren, behalve om vlak voor verkiezingen enkele obligate standaardoprispingen van zich te geven.
De mennudjur is de baas omdat zij op de mennudjursstoel zit met een bordje op haar kantoordeur waarop staat dat ze de mennudjur is. Dat maakt iedere discussie onmogelijk. De manager heeft het laatste woord. Of ze nu keer op keer met megalomane vastgoedprojecten het schip ingaan en of ze degenen die het eigenlijke werk moeten doen – de docenten dus – kleineren en kapotmaken, zij mogen het allemaal straffeloos doen en worden er nog vet voor betaald ook. Alleen omdat ze vanwege een Opperwezen tot mennudjur zijn benoemd en aangesteld. Ongelooflijk en absurd, maar zo werkt het wel.

Natuurlijk werkt het van de wal in de sloot, maar het is voor een beperkte kliek rendabel en winstgevend, en dáár gaat het om: de narigheid wordt hier letterlijk over het publiek omgeslagen, want onze kinderen krijgen slecht en steeds slechter onderwijs, terwijl de winsten aan enkelen toevloeien, te weten de mennudjurs.

“The specific process whereby exploitation takes place will not, of course, be the same as in the capitalist (or feudal) society. Control over the instruments of production will be exercised by the managers through their de facto control over state institutions – through the managers themselves occupying the key directing positions in the ‘unlimited’ state which, in managerial society, will be a fused political-economic apparatus. Their preferential treatment in distribution will be allotted to them in terms of status in the political-economic structure, not in terms of the capitalist type of property rights.”
James Burnham, 117

Het curieuze blijft toch dat we intussen van alle kanten krijgen voorgekauwd en uitgespeld hoe bizar ons onderwijssysteem in elkaar steekt, zonder dat we daar iets aan lijken te kunnen of willen doen.
Daarmee kom ik bij des Pudels Kern: de huidige politici. Dat zijn inmiddels merendeels ook koekebakkers die zich als mennudjur mogen afficheren. Dus daar zijn we klaar mee! Dat laatste geloof ik niet, want uiteindelijk zal de wal het schip keren, omdat je niet eindeloos kunt doorgaan met interen op in het verleden opgebouwde kenniskapitaal, zoals we nu al ongeveer veertig jaar doen.

Ik ben benieuwd wanneer de grote kladderatsj uiteindelijk komt. En hoé die dan komt: with a bang of with a whimper?

Van wie is het onderwijs?
Mooie, want hartverscheurend schrijnende, voorbeelden van koekjesfabriekmennudsjmentdenken bij degenen die onze onderwijsinstellingen en politiek bevolken, zijn te lezen in de reader ‘Van wie is het onderwijs’ uit 2007 onder redactie van Pieter Hettema en Leo Lenssen, uitgebracht door Balans in Amsterdam. Er staan 21 opstellen in, inclusief de inleiding en epiloog. Ik weet van studie-werkgroepen (buitenuniversitair en als hagepreken vormgegeven) waar aan de aspirant deelnemers wordt gevraagd de bundel te lezen en daarna schriftelijk te melden welke drie opstellen ze bonafide achten en welke drie ze regelrechte bagger vinden, voorzien van ten hoogste vijf regels motivatie voor hun oordeel. Leest de bundel zelf en huivert!
Bij de voor de selectie gebruikte readers zijn de drie laatste bladzijden (287 – 291) verwijderd. Dat zijn de bladzijden waarop staat wat de schrijvers zoal hebben gedaan en welke maatschappelijke posities ze vervulden en eventueel nog vervullen. De meeste jongelui kennen de namen van de meeste schrijvers niet, dus zijn ze vrij onbevangen in hun oordeel. De jongelui die de juiste keuzen maken, kunnen deelnemen aan de studiewerkgroep. De rest moet maar mennudjur worden. Selectie staat hoog in het vaandel en kwaliteit gaat voor alles.

bonafide
Een van de bonafide bijdragen in de bundel is van Margo Trappenburg, getiteld De ethiek van de publieke sector en is ook op internet te vinden. Mw. Trappenburg baseerde haar tekst op de Den Uyl-lezing die ze in december 2006 hield. In dit artikel zet ook zij op een rij waaraan het in ons onderwijs schort. Daar komt geen woord rocket science bij te pas. Het draait om simpele uitgangspunten, maar precies dat is wat een echte mennudjur nooit zal behappen. Helaas pindakaas. Een lucide criticus als Leo Prick heeft zijn pen inmiddels aan de wilgen gehangen, van de broodnodige canon die neerlandicus Frits van Oostrom zou opstellen wordt ook nooit meer iets vernomen, het is treurig en triest. De pest die mennudjur heet, lijkt onstuitbaar te mogen voortwoekeren en kan ongelimiteerd dooretteren.
Wrang is natuurlijk dat juist de PvdA bergen boter op het hoofd heeft als het gaat om de vernieling van ons onderwijs. Terwijl een zich sociaaldemocratisch noemende politieke partij onderwijs zo toegankelijk als maar mogelijk is zou moeten maken, heeft de PvdA er alles aan gedaan om ons onderwijs door het putje te laten gaan.

“Once we get even a short way beneath the surface, it is easy to recognize in both Stalinism and fascism the same set of assumptions and key concepts out of which we have noticed that managerial ideologies develop.
They unite to attack ‘individualism,’ root and branch. In both ideologies, the ‘state,’ the ‘collectivity,’ ‘planning,’ ‘co-ordination,’ ‘socialism,’ ‘discipline’ replace the ‘individual, ‘free enterprise, ‘ ‘opportunity, ‘ as attitude-terms to hammer into the consciousness of the masses.
They conceive of the organization of the state of the future, their state, exactly along the lines on which a manager, an engineer organizes a factory; that is, their conception of the state is as a social extension generalized from managerial experience.
The development of managerial ideologies has not come to an end, needless to say, with contemporary Stalinism and Nazism, any more than capitalist ideologies froze in the sixteenth century.”
James Burnham: 186, 187, 194

tenslotte
Het gaat niet om de individuele mennudjurs. Niet die van de UvA, noch die van de V&D, noch die van willekeurig welke politieke partij. De makke zit ‘m tussen onze oren en in het systeem en dat zal niet een twee drie op de schop worden genomen en veranderen. Daarvoor zijn de diverse belangen intussen te groot en is de macht te onevenwichtig gespreid. De meesten van ons weten ook niet beter meer, die zijn in dit syteem geboren en getogen. Voor hen is dit de normale staats- en maatschappij-inrichting.
Indien dit proces zich beperken zou tot de productiesfeer van dingen, echte producten, consumptieartikelen, dan zou het nog enigszins zijn te verteren, maar onderwijs en gezondheidszorg zijn veel te belangrijke zaken om ze via commodificatie hoofdzakelijk door mennudjurs bestierd en gealloceerd te laten worden.
De komende tijd zullen de media ongetwijfeld grote portretten van diverse pseudo-mennudjurs de wereld in sturen. Al dan niet door ingehuurde beroepsvolksverlakkers gefabriceerd en uitgevent. Daarin zal onvermijdelijk uitgebreid worden aangetoond, uitgelegd en bezworen dat de mennudjurs echt geen harteloze geldbeluste marktkooplui zijn, maar competente warmvoelende vaders, moeders, grootouders zelfs, met een levend echt hart dat klopt voor de hele mensheid. Dat laatste is misschien zelfs zo, maar uiteindelijk gaat het toch om behoud en uitbreiding van machtsposities en de daaraan gerelateerde inverdienmogelijkheden. Daaromtrent kunnen we ons beter geen enkele illusie maken. Niets lijkt nog manager proof te kunnen blijven. Of we er samen letterlijk en figuurlijk veel wijzer van worden, is de vraag.

“ Managerial society is a class society, a society in which there are the powerful and the weak, the privileged and the oppressed, the rulers and the ruled. If we base ourselves upon what we know from the past and not on dreams of other worlds, there is no reason to think that the law which decrees that all social groups of any size try to increase their relative power and privilege will be suspended in managerial society.
Put it in the crudest way, there will continue to be, as there has always been in human history, fighting over the spoils.
The fight may translate, and thereby partly hide, itself into political and juridical, as well as physical, forms that we do not as yet suspect, but it will go on. The ideologies mask what is happening, not only from men generally, but from the rulers themselves.”
James Burnham, 131

 

* * *

 

De Groene Amsterdammer kan voor 5 euro in pdf van de site worden neergeladen   –     http://www.groene.nl/home

http://margotrappenburg.nl/wp-content/uploads/2014/11/2006-DenUylLezing2_02.pdf

http://margotrappenburg.nl/publicaties/wetenschappelijke-publicaties/

zie ook: Dorien Pessers (2007) : Vertrouwen van burger is verkwanseld, want de vorm wordt belangrijker dan de norm / http://vorige.nrc.nl/krant/article1726352.ece

Van wie is het onderwijs (2007) / Amsterdam: Balans / isbn: 978 90 501 8878 4

James Burnham (1944/1942): The Managerial Revolution or What is Happening in the World Now / London: Wiley & Sons / is enige malen herdrukt

De geautoriseerde Nederlandse vertaling mij bekend is van Rigter Roegholt: Machtsvorming der bewindvoerders. Hoe in de huidige maatschappij de bewindvoerders de macht in handen krijgen / 1947 (MCMXLVII) / ’s-Gravenhage: H.P. Leopolds uitgeversmaatschappij / gebonden uitgave / antiquarisch nog verkrijgbaar

 

academia overrated

 

 

Comments are closed.