Feed on
Posts
Comments

 

 

‘Zou een pittige psychotherapie iemand af kunnen helpen van “de” VOC-mentaliteit – zo zij of hij zulks verkiest, uiteraard?’

– ‘Je hebt het over het stukje van Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan in de Trouw van zonet (2018.10.20), geloof ik, over het VOC-syndroom van J.P. Balkenende. Naar aanleiding van een boek van mevrouw Denise Parengkuan. Ik heb gegoogeld en vond – vermoedelijk gaat het om deze site – de site met het nepartikel. Cees van der Laan houdt op met citeren net voor de passage die alarmbellen bij mevrouw Denise P. zou moeten hebben doen rinkelen. Luister: “Ook brachten onze mannen van stavast vele Afrikaanse talenten naar Nederlands Nieuwe Wereld. Helemaal van de overkant van de Oceaan. Werk was er genoeg in die tijd. Iedereen kon meedoen, betaald of onbetaald. Dat is nou die VOC-mentaliteit!” Dit is camp. Toch? Afrikaanse talenten.’

‘Dit, van die Afrikaanse talenten, gaat natuurlijk over slavernij. Ironie. Dat kan niet missen. Ik vind deze miskleun toch – ja, sorry, sorry, sorry hoor – een voorbeeldig symptoom, de resultante, van ons deplorabele onderwijs en de huidige krakkemikkige staat van tekstreceptie waaraan deze en komende generaties “academici” laboreren. Dit draaien we nooit meer terug. Ook niet met een VOC-boost-actie in het onderwijs. Die zijn door de jaren heen door respectieve en opeenvolgende Onderwijsministers trouwens keer op keer met veel tamtam, trammelant en holle ketelmuziek aangekondigd. Edoch: het werd en wordt alleen maar naargeestiger. Lariekoek en lege huls. Deze kinderen zijn behept met minvermogend lezen. Onherstelbaar letterkreupel. Ze weten niet wie Jan Pieterszoon Coen, Michiel de Ruyter, Herman Daendels en Multatuli waren. Laat staan dat ze ooit van Hayam Wuruk, Anton de Kom, Kartini of Diponegoro gehoord hebben. Hoeven ze ook niet meer te weten, want dat is onrendabel. Dit beklemt mij zeer, dat kan ik je wel zeggen.

Hier, nog zo’n actuele en volop vigerende neoliberale geloofsovertuiging: “die VOC-mentaliteit: als je iets wilt bezitten, dan maak je het tot je eigendom.” Waar gaan we naartoe, waar gaan we toch heen. Zulk sarcasme wordt blijkbaar niet meer onderkend. Behalve door enkele wakkere redacteuren bij Trouw dan.’

– ‘Ja, dat is heden ten dage heel gewoon. Arme Jan Terlouw, wat moet die domineeszoon het zwaar te verduren hebben zeg. Mijn moeder placht de toespraak van Douwes Dekker tot de hoofden van Lebak te parodiëren, op verjaarsfeestjes, tot leringhe ende groot vermaeck. Ach ja, hoewel, indien je als premier een spindoctor in dienst hebt die ondermeer het Burgerservicenummer invoert, ter vervanging van het neutrale Sociaal-Fiscaal registratienummer (Sofi-nummer), zonder dat iemand daar tegen in opstand kwam of komt, dan ben je de zielepotige vleesgeworden ironie-en-satire. Je kunt geen onderscheid meer maken tussen humor en jolijt en ernst. Je vermogen tot onderscheiden tussen relativerende scherts en serieuze praktijk, is compleet geatrofieerd. Wij, de massa, de klootjesmensen, wij zijn net zo labbekakkig en mentaal murw, want wij slikken dat bizarre Servicenummer gedwee. We laten ons de potsierlijke politieke poespas mak door onze strot duwen en in de maag splitsen. Terwijl we dagelijks almaar minder service van de “overheid” (wat of wie was dat ook alweer?) ervaren, vermelden we gedachtenloos en braaf ons BurgerServicenummer. Orwell. We laten ons zonder protest ringeloren door de politiek. Dus niet zeuren, we verdienen gewoon niet beter.’

‘Goed. Maarre, de Belgen krijgen van Trouw ook een veeg uit de pan, want wat die onder koning Leopold in de Congo hebben uitgevreten is zo mogelijk nog erger dan wat onze jongens van stavast in de Oost en de West aan groots verrichtten.’

– ‘Precies, dus die substitutie van het stuk van mevrouw Parengkuan (Surinaams-Javaanse roots, vermoed ik?) door een stuk over de Belgische gemeenteraadsverkiezingen is hier helemaal op zijn plaats.’

‘Substitutie. Een van de afweermechanismen. Dit is meteen een mooi bruggetje naar Freud en zijn onbewuste, want net zoals onze koloniale geschiedenis wordt gesubstitueerd door die van de Belgen, zo verschuift of verdringt Cees van der Laan zijn schuldgevoel over zijn CO2-afdruk door steeds een vlucht te missen. Dat gebeurt natuurlijk niet zo maar. Tenminste, na Freud kan dat gewoon niet meer. Dus niks geheugen en internet. Freud.’

– ‘Veel calvinisten neigen tot het cultiveren van een sadistisch superego, meende mijn tante, die psychiater was. Met uitzondering misschien van degenen die flink innemen, want volgens de psychiater P.C. Kuiper (Nieuwe neurosenleer), is het superego oplosbaar in alcohol. Maar zeg, zeg nou eens eerlijk: vind je niet dat al die kennis waarmee jij leest en interpreteert een geweldige ballast vertegenwoordigt? Gun jij onze jeugd hun onbevangenheid niet? Is dat niet: terug naar het Paradijs, de Hof van Eden, vóórdat de slang Eva en Adam verleidde tot het snoepen van de Boom der Kennis.’

‘Misschien heb je wel gelijk. Als we straks door de klimaatverandering met ons allen verdrinken, of door een geopolitieke atoombom die per ongeluk afgaat, in een klap worden uitgewist, kunnen we beter blanco voor Petrus verschijnen. Tabula rasa. Maar laten ze dan tenminste voordien het Ministerie van Onderwijs & Cultuur door die spindoctor van Balkenende een andere naam bezorgen, want dit is een hemeltergende aanfluiting. Petrus is inmiddels behoorlijk media savvy. Dat geef ik je op een briefje.’

 

 

Cees van der Laan: ‘Op verkeerde been gezet door geheugen en internet’ / Trouw, 26 oktober 2018

Frank Hendriks (2012): Democratie onder druk  / Amsterdam: Van Gennep / ISBN: 978 94 6164 182 3

H.E.S. Woldring (1996): De christen-democratie / Utrecht: Het Spectrum / ISBN: 90 274 5196 6

 

 

 

 

 

 

 

Comments are closed.