Feed on
Posts
Comments

door Jerry Mager (versie 04 januari 2014)
provisorische versie, voor verbetering vatbaar

“Een thuis hebben is een mensenrecht, nationale identiteit niet. Thuis is daar waar geuren en stembuigingen een bijzondere snaar in je tot klinken brengen, de concrete plek waar je in het leven niet op bezoek bent … Thuis is de enige plek waar ook het vage en onheldere concreet en scherp is, waar het brood bijzonder smaakt, waar de emotie groter is, de woede op het kleingeestige even groot als de liefde voor de geest.”
Robert Menasse (2013:99): De Europese koerier

De uitreiking van de Karelsprijs aan Herman van Rompuy, de huidige Voorzitter van de Raad van Europa, op Hemelvaartsdag aanstaande, zou bij Karel V (1500 – 1558) zeer waarschijnlijk gemengde gevoelens oproepen. Karel V probeerde destijds vergeefs wat nu opnieuw wordt geprobeerd: een verenigd Europa smeden (de eigenlijke architect achter dit project was Karels Grootkanselier, Mercurino Gattinara).
In zijn streven naar zo’n verenigd Europa deed keizer Karel, naar wie deze Karelsprijs is vernoemd, ondermeer in 1531 een homologatiebevel uitgaan: alle gewesten in de Habsburgse Nederlanden moeten hun gewoonterechten (de costumen) optekenen en ter goedkeuring (homologatie) naar Brussel sturen. Unificatie door codificatie.Karel_V_Carolusgulden_(1552) klein + tekst

Vandaag de dag gebeurt ongeveer hetzelfde. Nog even en Brussel moet alles goedkeuren. Intussen is de onzalige  euro in het spel gebracht als de grote gelijkmaker. Bedoeld en gelanceerd als profijtelijk instrument is deze munt nu het ultieme chantagemiddel alsook de molensteen om onze nek. De euro kost ons miljarden aan transfers naar de zwakke lidstaten en voze banken. Het in de lucht houden van de euro staat gelijk aan het in leven houden van dit Project Europa met zijn ingebakken denk- en constructiefouten. De motivatie voor deze dure vlucht-naar-voren is rap maar toch onmerkbaar verschoven van ‘nooit meer oorlog’  via ‘we moeten ons weren tegen concurrentie uit de opkomende landen’  naar  ‘we kunnen niet meer terug op straffe van een apocalyptisch faillissement’.

Jammer dat Herman van Rompuy de eerste Voorzitter van de Europese Raad is. Met een minder flegmatieke en minder diplomatieke persoonlijkheid zouden de zwakke steeën in het krakkemikkige bouwwerk dat EU heet waarschijnlijk veel pregnanter tot uiting zijn gekomen. Dat zou de puist hebben kunnen doen openbarsten, waarna heling en genezing in het verschiet zouden kunnen hebben liggen. Mijn ‘jammer’ is dus paradoxaal genoeg tegelijk een ietwat masochistisch compliment aan deze 66-jarige Brusselaar, die er in slaagde ons lijden te verlengen. Ik had hem zijn talent en kundigheid graag anders zien inzetten dan bij het bijdragen tot het drijvende houden van dit krakkemikkige wrak Europa.
Herman-Van-Rompuy---Roi-Euro-I-200 pix + tekst

eruit stappen?
Wat een verschil met 1581! Toen stapten de 17 Provinciën (Nederland) uit Karels beoogde Europa, middels een Acte van Verlatinghe. Zonder veel omhaal verklaarden De Staten Generaal op 26 juli 1581 met dit Plakkaat van Verlatinghe Karels zoon en opvolger Filips II niet langer als soeverein te erkennen, zij verlieten de vorst. Ook toen was de druppel vooral financieel van aard: de invoering van de tienden-belasting.
Het is de afvalligen nadien alleen maar goed en beter gegaan. Vandaag de dag geloven wij dat wij deze EU-constructie niet mogen en kunnen verlaten. Voor ons is geen Plakkaat van Verlatinghe weggelegd. Dat beweren althans onze volksvertegenwoordigers, die zich op hun beurt laten leiden door de machtige financiële poppenspelers achter de schermen. Wij blijken makker en makkelijker te manipuleren dan die lieden uit de zestiende eeuw.

Europese verkiezingen

“Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement kan de kiezer slechts op nationale lijsten stemmen. Weet u hoeveel kandidaten op de lijsten die de nationale partijen voor de Europese verkiezingen opstellen, enkel naar Brussel gestuurd worden omdat ze in de binnenlandse politiek mislukt zijn en hun partijen niet weten waar ze met hen heen moeten? “
Robert Menasse: 93

“EU-Keizer” Herman Van Rompuy krijgt de Karelsprijs op Hemelvaartsdag in Aken. Dit event is niet voor niets voorzien op 29 mei 2014. Het is de zoveelste PR-stunt van degenen die dit Europa met zijn onzalige euro koste wat kost zo lang mogelijk overeind willen houden. Hemelvaart valt namelijk precies tussen de verkiezingen voor het Europarlement en de zoveelste Eurotop in. Dat biedt gelegenheid te over om de sluizen van de Europa-propaganda maximaal wijd open te zetten en ons te overstromen met dwingend positieve reclame.

De teneur van dat aanstaande propagandabombardement zijn ongetwijfeld zijn: jullie kunnen liever graag willen wat je onherroepelijk zult moeten.
Bezien in het licht van Karel V en zijn ijveren voor een verenigd Europa, terwijl juist de natiestaat in opmars was, komt er bij deze Karelsprijs een dosis humor te pas. Het is momenteel nog de vraag of dit olijke of wrange brutale galgenhumor zal blijken.

Het tragikomische is dat eigenlijk niemand meer weet wat er precies met dit Europa bedoeld wordt. De geprojecteerde ideeën, gehanteerde concepten en gebezigde terminologieën in de discussies over iets dat Europa en de euro heten, stichten verwarring en frustreren een effectieve analyse en het focussen op de kernproblematiek. Misschien is dat intussen ook precies de bedoeling?

“In my view, the confusion and frustration of present debates can only be overcome if the distinction between input- and output-oriented democratic legitimacy is accepted, and if it is realized that the European polity is fundamentally different from national democracies since it can, for the time being, only aspire to the latter. (…) output-oriented legitimacy, standing alone, is interest based rather than identity based. There is no reason, therefore, to ‘trust in the benevolence of my fellow citizens’ or to believe that ‘the people will do no wrong’, and there is also no reason to assume a duty to accept solidaristic sacrifices derived from the premiss of essential sameness.”
Fritz Scharpf (1999:12-13): Governing in Europe: Effective and Democratic?

vele Europa’s en dus verschillende soorten pro- en anti-Europasentimenten
In een interview op de site van Trouw (31.12.2013) staat, haalt Van Rompuy de Oekraïne en Vlaanderen aan als voorbeelden van pro-Europagezindheid. Ten eerste betekent tegen dit Europa gekant zijn niet dat je anti-Europa bent en ten tweede is de pro-Europa gezindheid evenmin onder een noemer te brengen als de anti-Europagezindheid. Niet iedereen is op dezelfde wijze pro- of anti-Europa. Op z’n minst zou je dan eerst iets van overeenstemming moeten hebben omtrent wat dat Europa dan precies is. Waar hebben we het over wanneer we over Europa spreken, wat bedoelen we er precies mee?

De pro-Europagezindheid van de Oekraïners en Vlamingen is heel goed te verklaren vanuit de wens niet langer deel uit te maken van dezelfde entiteit als de Walen en Russen. Dus: weg van en je contrasteren met de voormalige overheersers, respectievelijk de Russen en de Walen. De Vlamingen en de Oekraïners hebben precies dat achterhaalde Europa voor ogen dat is gebaseerd op het sentiment van tegen iemand of iets zijn, dus het oude idee voor een anachronistisch Europa. De Nieuw-Vlaamse Alliantie van Bart de Wever wil zelfs het Europese bestuursmodel in België ingevoerd zien. Herman Van Rompuy zegt het zelf, zij het andersom en binnenstebuiten: “Die zitten eigenlijk op de lijn van het oude adagium: Vlaming zijn om Europeeër te worden. … [I]n de keuze tussen Europa of geen Europa is daar geen enkele twijfel over.”

Als je Vlaming bent, kun je niet anders dan Europeeër willen zijn. Als Vlaming moét je gewoonweg Europeeër willen worden om van die Walen verlost te zijn. De Vlaamse identiteit kan blijkbaar niet dan door het Europeeërschap verworven en bevestigd worden. Voor de Catalanen en Basken geldt wellicht een dergelijke redenering in relatie tot Spanje.
Europa betekent voor deze Vlamingen, Catalanen, Basken en Oekraïners op de eerste plaats geen-Waal, geen-Spanjaard en geen-Rus. Indien die drijfveer de voornaamste is, dan spelen andere overwegingen een ondergeschikte rol. Ik generaliseer maar besef dat er natuurlijk evengoed Vlamingen en Oekraïners zijn die niet in dit schema passen.

Bij een Europa willen horen vanuit de overtuiging dat je dan vanzelf, default, tégen de Russen, Spanjaarden en Walen bent en op die wijze je identiteit als Oekraïner, Bask, Catalaan en Vlaming waarborgt, houdt iets heel anders in dan willen horen bij een Europa dat Walen, Spanjaarden en Russen in principe als mede-Europeanen ziet en beschouwt. Niet als aarts- en erfvijand. Voor de Letten (tegen Rusland) geldt hetzelfde. Waarom zou je als Vlaming of Catalaan de directe transfer naar Wallonië en Madrid willen ruilen tegen een indirecte transfer naar Wallonië en Madrid via de ECB? De voornaamste drijfveer is dat de Vlaming geen Belg wil zijn, omdat in die Belgische  identiteit de Waalse is inbegrepen. Voor de Catalanen geldt hetzelfde met betrekking tot Spanje.
Wat hier steeds opnieuw en overduidelijk aan de orde wordt gesteld, is dat het Project Europa niet op de eerste plaats als een louter economisch project kan en mag worden beschouwd en behandeld – zoals onder anderen VVD-premier Mark Rutte nadrukkelijk doet.  De euro is geen middel tot assimilatie, geen Haarlemmer olie, die van al die verschillende lidstaten uniforme Europese entiteiten maakt. Je kunt appels en peren weliswaar tegen elkaar ruilen en je kunt ze even graag lusten, maar daardoor maak  je van peren nog geen appels en omgekeerd. Daarom spreken we over appels met peren vergelijken wanneer er onvergelijkbare grootheden met elkaar worden vergeleken, alsof ze gelijk waren.

begrotingstekort & integratietekort

“Onder ‘tekort’ verstaat men het begrotingstekort van een lidstaat en niet het objectieve, het eigenlijke tekort, namelijk het verschil tussen debet en credit van de Europese idee.”
Robert Menasse: 100-101

Het voorgaande laat zich illustreren aan het begrip ‘tekort’.
Bij de term begrotingstekort heeft bijna iedereen ongeveer hetzelfde beeld in gedachten. Dat gaat immers over geld. Ons toegestane nationale begrotingstekort wordt in en door Brussel verordonneerd en gecontroleerd (momenteel 3% van het Bruto Nationaal Product). We leven bij de schijn dat indien de EU-lidstaten hun respectieve begrotingstekorten binnen die door Brussel vastgestelde norm weten te houden, we goed zitten. Indien iedere lidstaat erin slaagt een begrotingstekort van 3% BBP of minder te bereiken, dan is Europa een eenheid. Een absurde redenering, natuurlijk. paradigm-shift- verkleind
Over het schreeuwende integratietekort waaraan de EU chronisch lijdt, hoor je echter niemand. Toch is dat integratiedeficit vele malen belangrijker en wezenlijker voor het project Europa, dan die begrotingsdeficiten van de lidstaten en het geaggregeerde totaaldeficit van de EU als optelsom van de afzonderlijke begrotingstekorten van de lidstaten.
Het integratiedeficit is een van de belangrijkste factoren die ten grondslag ligt aan de euromisère waar we steeds dieper in wegzakken, maar niemand die dat integratiedeficit als zodanig adresseert. Iedereen staart zich blind op het financiële deficit en bijt zich vast in begrotingscijfers – die op zich trouwens ook lang niet altijd eenduidig zijn en zeker niet manipulatiebestendig.
Misschien wel de grootste klucht is je voor te stellen dat men onbewust, tentatief, het integratietekort denken weg te toveren – als nietbestaand te negeren, zonder te beseffen dat het er is – door de euro als assimilator te hanteren; de euro als grote gelijkmaker van zaken die incompatibel zijn omdat ze wezenlijk van elkaar verschillen hoewel we in beide gevallen van een tekort spreken. Het integratietekort van de EU is onnoemelijk veel belangrijker dan het begrotingstekort. Dat integratietekort laat zich opheffen noch ongedaan maken door er botweg miljarden euro’s tegenaan te blijven smijten.

democratie & economie, als metafoor
Robert Menasse heeft het niet expliciet over mijn integratietekort, maar over een schijnbaar democratisch tekort. Ik vind de term integratietekort in dit bestek echter duidelijker. Menasse  betoogt, als ik hem tenminste goed begrijp, met betrekking tot het begrip democratie hetzelfde als met betrekking tot het begrip tekort: gelijke woorden hebben verschillende betekenissen in de verschillende contexten waarin ze gehanteerd worden en stichten daarom verwarring en vertroebelen het zicht op de problematiek.
De beoogde democratie op supernationaal, Europees, niveau is niet gelijk aan de democratieën van de individuele lidstaten, hoewel men toch in beide gevallen het woord democratie bezigt. Dat is volgens Menasse het probleem want: “[W]at wij onder ‘democratie’ verstaan is een politiek organisatiemodel dat ontwikkeld werd voor de best mogelijke participatie van burgers en de vertegenwoordiging van hun belangen in en voor natiestaten. ‘Democratie’ is in de vorm zoals wij haar kennen een product van de 19e eeuw. Ze is onverbrekelijk met natievorming verbonden … (108) Kan het zijn dat de democratie, zoals we die na 1945 moeizaam en waarlijk niet in ideale vorm onder de knie hebben gekregen en waaraan we nu gewend zijn, op supranationaal niveau niet meer kan functioneren – integendeel: dat juist de democratische legitimering zoals die in de natiestaten georganiseerd wordt, alle problemen en transformatiecrises van een postnationale ontwikkeling niet alleen niet kan oplossen, maar ze op supranationaal niveau veeleer veroorzaakt en continu verscherpt? “ (36-37)
De Europese democratie is voor Menasse een compleet nieuwe entiteit, want postnationaal: “ hoe kan het nog-nooit-vertoonde eruitzien, dit historisch volkomen nieuwe, het wereldwijd innovatieve, moedige, Europese avant-gardeproject: de postnationale democratie.” (107)

Menasse operationaliseert dit manco door de organisatievorm te analyseren, uit elkaar te nemen in zijn drie onderdelen: Raad, Commissie en Parlement en komt tot de slotsom dat de Raad van Europa het kernprobleem belichaamt. Van die Raad is van Rompuy de permanente voorzitter: “Het probleem is dus de Europese Raad. Dat is de zogenaamd democratisch gelegitimeerde, gemeenschappelijke instelling – die evenwel niet de democratie maar het nationalisme op een nieuw vlak heeft getild en er zo voor zorgt dat zowel de gemeenschap alsook elke lidstaat voor zich problemen krijgt die door geen ons ter beschikking staand democratisch instrumentarium kunnen worden opgelost.” (64)

appels & peren
Je kunt het pro-Europa-gevoel van de Vlamingen en Oekraïners niet zondermeer en klakkeloos hanteren bij vergelijkingen tussen de pro- en anti-Europa sentimenten in andere landen als bijvoorbeeld Nederland en Duitsland en de regio Catalonië. In het geval van Engeland en Zwitserland gelden nog weer andere motieven en drijfveren die pro- en anti-Europa een heel andere inhoud geven en niet toestaan dat ze als gelijkmakende containerterm worden gehanteerd. Het gaat over andere Europa’s, om andere zienswijzen op die verschillende Europa’s en een baaierd van belevingen ten aanzien van die verscheidenheid. Onderling onvergelijkbaar en zeker niet met een containerbegrip te vangen zoals pro- / anti-Europa.

vergelijking  appels en perenEen pro-Europa Oekraïner, Bulgaar of Griek is niet vergelijkbaar met een pro-Europa Nederlander, Vlaming of Duitser. Zij zijn namelijk ieder pro-specifieke Europa’s. Bij anti-Europa geldt grosso modo dezelfde redenatie. Denk maar eens aan die anti-Europa Zwitsers, die hardnekkig buiten de EU blijven, maar die relatief veel makkelijker Europese wetgeving absorberen dan menige zogeheten EU-lidstaat. Zijn de Zwitsers anti-Europa? Ik geloof van niet! Ze zijn zo pro-Europa als maar zijn kan, maar dan zónder Zwitserland als formele lidstaat. Een privé Europa voor en van Zwitsers. Je kunt zeggen dat de Zwitsers hun pluriforme identiteit bevestigen door zowel anti als pro Europa te zijn, in ieder geval niet tot de EU toe treden en niet de euro als munteenheid in te voeren. Het is maar net hoe je de zaak framet (to frame) en zowel Europa als de euro worden om de haverklap ge-reframed, hetgeen een zinnige discussie over het onderwerp er niet makkelijker op maakt, in feite onmogelijk maakt. Althans, wanneer je vanuit de nu vigerende denkmodellen en met dezelfde ongeldige concepten blijft doormodderen. Alle fanfare, vlaggen en folders ten spijt.

Europa als Wittgensteins en Kafka’s kever
Het huidige gebabbel over Europa doet  nog het meest denken aan de beschrijvingen van de kever van Ludwig Wittgenstein (zie aan het slot, hieronder). De gespreksdeelnemers van Wittgenstein praten met elkaar over hun kever in hun doosje, maar niemand weet of ze het wel over hetzelfde beestje hebben, want ieder kan slechts in zijn doosje kijken. De kevers kunnen steeds veranderen en het kan zelfs zijn dat de doosjes leeg zijn, dus helemaal geen kever bevatten. Kafka heeft er volgens mij zijn Verwandlung op gebaseerd. Andersom zou net zo goed kunnen.
Dit Europa, deze kever, verandert ook voortdurend en misschien bestaat het niet eens. Een permanent veranderen vindt alleen al plaats doordat er steeds meer lidstaten bijkomen. Iedere lidstaat wordt lid van een ander Europa dan dat wat Europa was voordat die lidstaat toetrad. Het enige houvast wat we schijnbaar hebben zijn de geografisch aanwijsbare gebieden met hun respectieve landennamen en sinds nog niet zo heel lang: de euro. Europa, valt echter niet samen met de euro.
Het Europa waarover wordt gesproken, bestaat (nog) niet werkelijk. Het is niet meer dan een vlag, een hymne, een munteenheid, een symbool in een paspoort, steeds meer en duurdere politiek geparkeerde eurocraten en een steeds meer uitdijende rijstebrijberg van verdragen, overeenkomsten, verordeningen, verklaringen en traktaten. Als vlag op de modderschuit dienen die bizarre en peperdure maandelijkse verhuizingen tussen Brussel en Straatsburg. Wil je Europa als eenheid enigszins geloofwaardig beginnen te maken, dan moet je in ieder geval dat nefaste symbool met terugwerkende kracht eergisteren afschaffen.
De Europese Centrale Bank (ECB) staat fysiek in Frankfurt en heet Europese, maar wat zegt dat? Die zelfde bank zou in principe net zo goed Goldman Sachs of JP Morgan/Bear Stearns kunnen heten en een fysiek hoofdkantoorgebouw  in Londen, Tokio, Mumbai of Singapore hebben staan. Wat er in banken omgaat, weten intussen maar enkele personen en zelfs die zullen niet van alles het fijne doorhebben en snappen. De meeste politici behoren vast en zeker niet tot die selecte groep ingewijden.

Hoe lang zullen de politici in staat zijn de bereidheid tot betalen bij al die burgers in stand te houden? Wat gebeurt er wanneer zij ooit besluiten onder ogen te zien dat het Project Europa op een grote zwendel blijkt te zijn uitgedraaid? Misschien dat de burgers nooit de moed zullen kunnen of willen opbrengen zo’n waarheid onder ogen te zien, wie kan dat voorspellen.

treurnis ter illustratie: Asscher & Rutte
Hoe verward en tegenstrijdig politici over de EU denken laat zich illustreren aan twee recente gebeurtenissen waarbij PvdA-vice-premier Lodewijk Asscher een centrale rol speelde. Het begrip integratiedeficit speelt hierbij mee.
In augustus 2013 bepleitte Asscher in een Engelse krant een “Code Oranje” (waarschuwing tegen tsunami’s) voor vrij werkverkeer binnen de EU, zonder het beginsel van vrij verkeer van personen in de EU ter discussie te stellen. De draai die aan deze uiterst curieuze en ongelukkige positie werd gegeven was uiteindelijk de beoogde bescherming van zowel Nederlandse als buitenlandse werknemers tegen dump-lonen en uitbuiting.
Daarna kwam Asscher met een participatiecontract dat hij oorspronkelijk door de naar Nederland komende Roemenen wilde laten tekenen. Dat ligt in het verlengde  van het hierboven staande.  Opnieuw werd Asscher teruggefloten: zo’n contract mag niet in de EU. Asscher komt dan met een participatie-verklaring. Dat is de wassen neus die vooral is bedoeld ter geruststelling voor binnenlands gebruik en niet primair voor Roemenen of Bulgaren.
Dit zijn slechts twee voorbeelden van incorrecte interpretatie van waar de EU blijkbaar voor staat, door een Nederlands politicus die nota bene althans nominaal nog sociaal-democraat op de koop toe is. Niet alleen weet Asscher niet hoe de EU in elkaar steekt, maar hij begrijpt niet wat hij doet. Asscher probeert vergeefs te anticiperen op het integratiedeficit, zonder het te beseffen, omdat ook hij niet in termen van een integratiedeficit denkt.

VVD-premier Rutte begrijpt evenmin iets van Europa gezien het feit dat hij erop blijft hameren dat het Europa-project alleen en primair een economisch gebeuren is. Dat is voor een neoliberaal misschien niet vreemd, maar het verhindert een vruchtbaar oplossingsgericht discours evengoed. Rutte belijdt tevens ten onrechte dat Europa een waardengemeenschap is. De rillingen lopen je bij zulke beweringen over de rug.
PvdA’er Asscher legt de Oosteuropeanen niet voor niets een verklaring voor waarin ze beloven onze waarden en normen te onderschrijven en uit te dragen. Onze waarden en normen zijn ook volgens Asscher andere dan die van de Oosteuropeanen.

de euro als dwingende, forcerende, kunstmatige assimilatorMerkel met Euroschedel + tekst Hamlet

Als Van Rompuy en andere eurocraten het hebben over Europese integratie, Europese eenwording, een bancair-fiscale Europese unie of hoe je het beestje ook noemen wilt, dan gebruiken ze impliciet en misschien zelfs onbewust de euro als assimilator. Niet als integrator, maar assimilator, als breekijzer voor gelijkmaking. Dit werkt dus niet, omdat de euro zich qualitate qua niet als assimilator laat gebruiken. Zeker niet in deze constellatie, niet met deze infrastructuur en niet in dit tijdsgewricht. De euro als assimilator werkt juist des-integerend.
Dat is de tragiek, want terwijl er woorden worden gebezigd in een discours dat druipt van eenwording (centri-petaal) gaat de praktijk de andere kant uit, namelijk die van versplintering en particularisatie (centri-fugaal).
Bovendien zijn er genoeg wolven in schaapsvacht die helemaal geen belang hebben bij een Europa dat werkelijk verenigd is en als een eenheid optreedt. Ze huilen weliswaar met de meute mee, maar doen ongetwijfeld alles om Europa wankel te houden. Het erbij halen van steeds meer lidstaten is daarbij een probate tactiek, dat vergroot bovendien de banenpool met politieke parkeerplaats. Door het steeds nauwer vervlechten van banken met nationale economieën, verhef je too frail to fail bijna tot vrijbrief voor bankiersbedrog. Hoe anders die halsstarrige weigering verklaren, om ook maar een aanzet tot bereidheid tot nadenken over alternatieven te overwegen? Het herinvoeren van de nationale munten naast de euro bijvoorbeeld. Heeft iemand ooit een poging ondernomen te schatten wat daarvan de baten en kosten zouden kunnen zijn?

Waar haal je een team mensen vandaan die Europa wel op de rails kunnen zetten? Die daartoe over zowel de intellectuele bagage als de vereiste fysieke en morele moed beschikken? Vooralsnog zie ik die niet aan de horizont. De wal zal het schip moeten keren, vrees ik. We zullen dan the sadder and the poorer als tevoor zijn, maar vermoedelijk helaas none the wiser.

* legitimatie & * meritocratie
Uit Menasses essay komt vooral naar voren dat het project Europa is behept met een inherente systeemfout, die ook de afzonderlijke nationale lidstaten teistert, namelijk de ondermaatse kwaliteit van de meesten van onze democratisch gekozen volksvertegenwoordigers-politici. Misschien dat Europa en de euro in de lucht gehouden kunnen worden, maar dat zal dan tegen aanzienlijke meerkosten geschieden.
Politieke legitimering middels verkiezingen, blijkt – zeker in Menasses betoog – een aporie.

In het verlengde hiervan blijkt het “drama van de EU” dan behalve uit de invoering van de euro op deze schaal en wijze, uit nog iets heel anders te bestaan waaraan onze democratie laboreert en waaruit de onzalige invoering van de eenheidsmunt direct valt te verklaren.
(jm, 07 januari 2014)

* * *

 verwijzing interview Van Rompuy: ‘Er is maar één optie: meer eenheid in de eurozone’ / Christoph Schmidt in Trouw van 31 december 2013 / http://www.trouw.nl/tr/nl/4492/Nederland/article/detail/3570038/2013/12/31/Er-is-maar-een-optie-meer-eenheid-in-de-eurozone.dhtml

Robert Menasse (2013): De Europese koerier. De woede van de burger en de vrede van Europa of Waarom de geschonken democratie nu bevochten moet worden /  Utrecht etc.: De Arbeiderspers  / isbn 978 90 295 8794 5 (pbk), uit het Duits vertaald door Paul Beers

over Asscher, Rutte en Europa

Lodewijk Asscher
“bescherm Nederlandse werknemers tegen invasie Oost-Europa” in de Volkskrant van 17.08.2013

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/3493705/2013/08/17/Asscher-bescherm-Nederlandse-werknemers-tegen-invasie-Oost-Europa.dhtml

“Asscher legt Roemenen ‘participatieverklaring’ voor”  in de Volkskrant van  20.12.2013

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/11698/Kabinet-Rutte-II/article/detail/3565562/2013/12/20/Asscher-legt-Roemenen-participatieverklaring-voor.dhtml

Mark Rutte in zijn Isaiah Berlin lezing d.d. 30 oktober 2013 in Londen:
“The European Union is a practical partnership between countries which share many of the same values. Freedom, security, democracy, human rights and the rule of law. And it was an economic project from the very beginning.”

http://www.vvd.nl/blog/229/rutte-spreekt-isaiah-berlin-lezing-uit

referentie Wittgenstein
“Angenommen, es hätte Jeder eine Schachtel, darin wäre etwas, was wir “Käfer” nennen. Niemand kann je in die Schachtel des Andern schauen; und Jeder sagt, er wisse nur vom Anblick seines Käfers, was ein Käfer ist. Da könnte es ja sein, dass Jeder ein anderes Ding in seiner Schachtel hätte. Ja man könnte sich vorstellen, dass sich ein solches Ding fortwährend veränderte. Aber wenn nun das Wort “Käfer” dieser Leute doch einen Gebrauch hätte? So wäre er nicht der der Bezeichnung des Dings.
Das Ding in der Schachtel gehört überhaupt nicht zum Sprachspiel; auch nich einmal als ein Etwas: denn die Schachtel könnte auch leer sein.”
Wittgenstein, Ludwig (1977): Philosophische Untersuchungen, § 293 / Frankfurt am Main: Suhrkamp / isbn 3-518-07803-8 / pagina 157

Fritz W. Scharpf (1999): Governing in Europe: Effective and Democratic?  /  Oxford, NY: Oxford UP  /  isbn 0-19-829545-6  (hbk)

Comments are closed.