Feed on
Posts
Comments

“ ‘Meester,’ zei ik de stoute schoenen aantrekkend, ‘leert u mij, hoe men in het leven suces kan hebben. Hoe heeft u dit bereikt?’ En ik wees naar het comfortabel ingerichte vertrek: boeken met vergulde stempelbanden vulden de pompeuze boekenplanken, een staande bronzen lamp straalde een behaaglijk gedempt licht uit, en de zware asbak die uitnodigend voor mij stond was van zwartgeaderd marmer. ‘Hoe heeft u dit bereikt?’ zei ik vragend.
De meester glimachte even. ‘Succes? U wilt weten waaraan ik  mijn succes te danken heb, jongeman? Dwaze jonge heethoofd! Welnu, ik heb mij onderworpen.’ “

Kurt Tucholsky (1966:24): Interview met mijzelf

 

toleranz-_kurt-tucholsky

“Je onderwerpen, om vooruit te komen. Hierover gaat de laatste roman van Houellebecq. Pas je aan aan het systeem, onderwerp je eraan, huil mee met de wolven in het bos en je zult hoog stijgen op de status- en geldladder. Het is een thema van alle tijden. Onderwerping, dat is toch net iets anders dan aanpassing of overgave,” zegt Leyla met een ernstig gezicht. “Ik vind de uitleg van Mod(-erator) III verhelderend, aan de hand van de trits: obedience, compliance, commitment.” Ze veert lachend overeind: “Wat heb ik gelachen om die verhaaltjes van Tucholsky. Nooit eerder van hem gehoord!”
Bedrukt vervolgt ze: “Het is hem in elk geval niet gelukt zich te onderwerpen en hij is eruit gestapt. Jammer, dat vaak juist diegenen daartoe besluiten die het hardste nodig zijn om de dingen ten goede te veranderen! ”

“Je kunt nu eenmaal niet weten wat je niet weet,” zegt Marieke, terwijl ze haar nieuwe wandelschoenen uittrekt, “daarom hebben ze de school uitgevonden en is onderwijs zo belangrijk. Vooral onderwijs door mentors en leidslieden die veel weten, omdat ze de gelegenheid kregen voor kennisverwerving en -verwerking.”

“Nu zijn we dus meteen waar we wezen willen, niet?” vraagt Attila: “Onderwijs, alweer, natuurlijk.”

“Zowel PvdA-minister van Onderwijs Bep Klussebraker als columnist Thomas von der Dunk, die haar non-beleid op de korrel neemt, hebben zich onderworpen,” concludeert Leyla, “de een uit opportunistische carrièrezucht en geldingsdrang en de ander uit onmacht, want je kunt – zo lijkt het – nauwelijks nog anders over iets praten of schrijven dan in businessjargon. Ook von der Dunk onderwerpt zich daaraan en neemt het dieventaaltje over.”

Attila, pakt een krant op: “Dus schrijft Von in de Volkskrant van 15 november: ‘De grote makke, die aan alle soortgelijke ellende in de hoek van zorg, onderwijs en woningbouw ten grondslag ligt, is dat het hier geen echte bedrijven zijn die op een echte markt opereren. Als ze dreigen om te vallen, worden ze – als onmisbare collectieve voorzieningen – toch door de staat gered. En de bestuurders hoeven in feite aan niemand verantwoording af te leggen. De rol van de aandeelhouders zou vervuld kunnen worden door de echte belanghebbenden, de artsen of docenten.’ Hoewel, Von schrijft ‘de rol van de aandeelhouders,’ de rol, maar hij denkt evengoed in termen van bedrijfsmatigheid. Alsof onderwijsinstellingen, woningcorporaties en zorginstellingen een soort van banken zijn. Het financiële rendement staat centraal; let wel: financiële. Blijkbaar kun je bijna niet meer onder die metaforen vandaan. Die bepalen vervolgens je handelwijze. Enfin, we lazen dat bij Lakoff en Johnson (245): metaforen zetten bepaalde betekenisaspecten van een woord of concept in de schijnwerper en verdoezelen daardoor automatisch andere betekenisaspecten – technisch heet dat: disjunct woordgebruik.

We denken voortdurend met behulp van metaforen, ‘Maar op het gebied van politiek en economie zijn metaforen van groter belang, omdat ze onze levens bepalen,’ daarom kunnen politieke en economische metaforen een verwoestende werking in de werkelijkheid uitoefenen. Dat ondervinden we aan de hand van het koeterwaalse bedrijfsjargon waarmee onze openbare nutsbedrijven worden gemangeld en onze publieke sector structureel semantisch wordt verkracht. De woorden (les mots) betekenen er niet meer de zaken, de dingen (les choses), die ze heten te betekenen, zodoende leven wij op en tussen kruiend pakijs. Dat betekent dat we voortdurend kneuzingen en blauwe plekken oplopen en zelfs steeds vaker kopje onder gaan. Onnodig!”

Leyla: “Waarom zouden artsen en docenten en huurders in hemelsnaam ‘aandeelhouders’ moeten zijn? Goede dokters en leraren wezen, is toch moeilijk genoeg en ruimschoots voldoende? Zodra je in termen van aandeelhouders of ‘stakeholders’ gaat denken en praten, komt de hele rest van de junktrein mee: rendement, leeropbrengst, winst, efficiency, enzovoorts. Met daarvan afgeleid, automatisch, het gebruik van marketingmethoden en – technieken. Boerenbedrog op grote schaal.
Kijk naar de beroepsvolksverlakkers die de kiezersmarkt bewerken voor politieke opdrachtgevers, om een zo groot mogelijk marktaandeel in de stemmenmarkt. Het is de dood in de pot en dat wordt ons iedere dag ingewreven. Is het niet door je zorgverzekeraar, je woningverhuurder of de brillenverkoper, dan wel door radiozenders waar blij gillende DJ’s evangelisatiebijeenkomsten en Jezus aanprijzen tussen de voordelige aanbiedingen van betonboren, voordelige last minute boekingen en slank-word-recepten door. Alsof het beurshandelaren zijn die koopjesaandelen op de beurs uitventen!

“En PvdA-mevrouw Klussenbraker?” vraagt Marieke, “vanwaar trouwens ‘Klussenbraker’?”   tucholsky_frauen_40prct

“Klussenbraker, omdat ze steeds nieuwe mediagenieke klussen voor zichzelf uitbraakt, zoals nu: het pushen van meer vrouwen op hoge functies, “ Leyla tikt tegen haar voorhoofd, “terwijl ze haar eigenlijke taak: de onderwijskwaliteit verhogen en borgen, braak laat liggen. En onderworpen, omdat ze precies als die ‘Meester’ uit dat verhaal van Tucholsky met alle winden meewaait om maar in the picture te komen en blijven. Dat doen bijna alle huidige politici trouwens. Vorm en inhoud zijn van elkaar losgezongen en de politieke windhandel doet stormachtig op grote schaal agio.”

Attila merkt op dat ex-PvdA-wethouder Peter Hilhorst (Trouw 7.11.15: ‘Missie mislukt’, zonder vraagteken!) zegt het proberen idealen via de politiek te verwezenlijken, niet opgeeft , maar hij komt vanwege het PvdA-partij-establishment natuurlijk niet op een belangrijke bestuurlijke plek.

“Meer vrouwen en duurdere opleidingstracks, staan bij Bep Klussenbraker op gelijke voet. Meer en duurder staan bij haar voor: beter, “ concludeert Marieke met een sip gezicht. “Ze haalt er wel de media mee. Vandaar dat Houellebecq ook de media gispt voor zijn hand- en spandiensten ten gunste van de algehele versimpeling.”

“Thomas Von verwijst naar een artikel in de Volkskrant van 12 november – ‘Universiteit ontduikt flexwet met ‘knutselcontracten’ ‘ – door Joris Zwetsloot, “merkt Attila op, terwijl hij de krantenpagina op tafel legt, “ik heb het uitgeknipt, maar eigenlijk hoef je het niet eens meer te lezen, want het is overbekende stuff. Universiteitsmanagers hebben totaal geen boodschap aan onderwijs – geen wonder met zo’n minister – en zijn uitsluitend gericht op financieel rendement. Tragisch dat ook hier de PvdA in de persoon van vicepremier Blodekijk Sasser en via zijn flexwet, wederom een naargeestige rol speelt.”

“Toch is het mind boggling,” vindt Marieke, “dat er totaal geen verweer mogelijk blijkt tegen de terreur van de managers. Ons onderwijs wordt onder onze neus door de pomp geduwd en wij blijven maar pruttelen op salami tactische details. Dat beschrijft Houellebecq meesterlijk in ‘Onderworpen’, dat gedweeë conformisme waardoor de boel gestaag de vernieling in draait en niemand het straks gedaan heeft. Alleen is er bij Houellebecq een fundamentele verandering mogelijk doordat de Fransen straks massaal op Mohammed Ben Abbès stemmen.”

“Ho, ho,” pruttelt Leyla, “er verandert echter ook bij Houellebecq niets. Dat is de grap van zijn verhaal. De hoofdpersoon François bedenkt (40) dat het verkiezingssysteem waarop de westerse landen zo trots zijn: ‘ toch weinig méér inhield dan verdeling van de macht tussen twee rivaliserende gangs, soms begonnen ze zelfs oorlogen om dat systeem op te dringen aan landen die hun enthousiasme niet deelden.’ Onder Ben Abbès zijn het echter gewoon andere establishments die de macht om te betuttelen overnemen.“

deutsche-kauftdeutsche-kurt-tucMarieke merkt op dat Houellebecq alweer gelijk heeft. Dat de huidige PvdA-politici met deze VVD-gang in zee is gegaan, maakt dus eigenlijk steeds minder uit. Het zijn gewoon twee gangs die de macht en de banen onderling hebben verdeeld. Voorheen kon je nog enigszins onderscheiden tussen links en rechts – en was er dus vanzelf ook een midden. Voortaan zal niemand meer geneigd zal zijn om onderscheid te maken tussen politieke merken op grond van hun ideologische beginselen en werkelijke inhoud van de gepresenteerde programma’s. De garantie daarvan geldt niet eens meer tot aan de deur. Waar de PvdA-bobo’s momenteel mee bezig zijn, is glashard doen alsof hun neus bloedt. Hun streven is er volledig op gericht om straks gladjes over deze collaboratie met de VVD  heen te glijden. Daartoe wordt Blodekijk Sasser met alle middelen opgepoetst om straks als de Hope des Vaderlands gepresenteerd te kunnen worden.
Het merk PvdA zal niet op grond van een sociaaldemocratisch programma in de kiezersmarkt worden gezet, al zal zo’n program er voor de show nog wel komen, maar alles wordt opgehangen aan de personen die het politieke merk moet verkopen. Dit uitgangspunt zal voor iedere politieke gang gelden en dat is misschien nog wel het grootste kwaad dat is aangericht: poppetjes en geen inhoud.

Grinnikend merkt Attila op: ”Het is dubbelop: poppetjes zonder inhoud én geen inhoud. En twee keer min is plus, dus het moet gewoon nóg veel beter worden!”

* VROLIJKHEID *

 Marieke: “De kleine, bevindelijke griezelpartijen, die zich hebben laten kennen als opportunistische politieke koopjesjagers, beginnen in dit kader een soort merkenonderscheidend offensief middels die nieuwe figuur van de bisschop, omdat in hun doelgroep het poppetje nog altijd via ‘het geloof’ wordt gesleten en aan de man gebracht.

Het beklemmende is dat het met behulp van de media nog kan lukken ook.”

“Over die kleine onderkruipers gesproken,” zegt Leyla, “CU-kopstuk Arie Plop is weggesluisd via de functie van museumdirecteur. Natuurlijk zal er voor zijn pensioengat zijn gezorgd en waarschijnlijk gaan de museumtoegangsprijzen daar omhoog door. In ieder geval zal zo’n operatie altijd ten laste van publieke middelen gebeuren.”

Marieke: “Bij dat museum heersen gemengde gevoelens over het parachuteren van Plop. Men had daar andere kandidaten in gedachten, maar bij het voortraject dat aan Plops komst voorafging werd al duidelijk gemaakt dat daar geen sprake van kon zijn. Het was Plop of de gladiolen. Enfin, de persoon van Plop is niet onsympathiek en dat ‘ie in zijn woonplaats gestationeerd wil worden vond men ook begrijpelijk, maar toch …… Het inmiddels gangbare systeem van ‘vriendelijke’ benoemingen werkt op volle toeren. Dit mechanisme draagt niet bij tot vertrouwen in politici en de polletiek.”

“Okay,” zegt Leyla, “we zijn dit soort dingen inmiddels bijna allemaal normaal gaan vinden, maar ik wilde eigenlijk via Arie Klop naar zijn partijgenoot Roel Kuiper en de pseudoprivatisering van ons onderwijs, want dat is er natuurlijk aan de hand: ook ons onderwijs is zogenaamd verzelfstandigd, op afstand-geplaatst-en-wat-al-niet. Waar Thomas Von over schrijft, is hetzelfde mechanisme dat bij banken werkt: too big to fail; ook met ons onderwijs kunnen we ons geen systeem-falen veroorloven. Laatste voorbeeld: het ROC Leiden.”

“Mooi voorbeeld,” valt Attila bij, “want deze casus laat zien dat de metafoor extreem effectief werkt: net als bij banken worden de busts bij oneigenlijk geprivatiseerde publieke instituties steeds groter. Bij onderwijs, bij woningcorps en bij ons OV, waarvan de NS natuurlijk hét voorbeeld is. Dit zijn namelijk uitgelezen constructies die moedwillig bedacht en geconstrueerd lijken om lidmaten en medeplichtigen van het politiek-financieel-establishment, legaal hun zakken te laten vullen, legitiem te laten roven en plunderen via hun aanstellingen en benoemingen.  Kurt Tschu 60prct
Het standaard antwoord van  het establishment is: een parlementaire enquête, die niets uithaalt. Neen, dit gaat niet goed, maar het laat uitstekend zien dat (foute) metaforen (vooral in de politiek en economie) een gevaarlijk eigen leven gaan leiden, ons denken bepalen en ons de wildernis in sturen. Mevrouw Klussenbraker moest het ROC met belastinggeld ‘redden van omvallen.’  Wie de boosdoeners bij het ROC-fiasco waren, dat weten we niet eens. Die mensen blijven anoniem en worden, of zijn reeds, hoogstwaarschijnlijk via de gebruikelijke politieke contacten ergens ondergebracht op riante financiële voorwaarden. Herhaling gegarandeerd., zij het misschien met iets andere parameters.“

 “Wanneer commercialisering in de haarvaten kruipt van de samenleving, holt het politieke en social verantwoordelijkheden uit en ontwricht op den duur een publieke orde.”
Roel Kuiper (2014:137): De terugkeer van het algemeen belang

“Precies,” zegt Leyla, en Roel Kuiper dus, die heeft dat recent glashelder uiteengezet in zijn boek: ‘De terugkeer van het algemeen belang’ met als toepasselijke ondertitel: ‘Privatiseringsverdriet en de toekomst van Nederland.’ Dat PRIVATISERINGSVERDRIET zegt precies wat er aan de hand is, maar toch wordt daaraan niets gedaan. Daarmee zijn we terug bij de sfeer die Michel Houellebecq in zijn ‘Onderworpen’ zo pakkend gestalte geeft met een verhaal: de algemene malaise en lamlendigheid van het establishment, de ennui waar de hoofdfiguur François zo hilarisch onder gebukt gaat, maar waaraan ook hij zich onderwerpt. Soumission, onderwerping.”

 “De roman is isomorf aan de mens en zou dus alles moeten kunnen bevatten wat menselijk is. Ten onrechte wordt bijvoorbeeld gedacht dat mensen een zuiver materieel bestaan leiden. In de marge van hun leven, als het ware, stellen ze zich voortdurend vragen die je – bij gebrek aan een betere term –  niet anders dan filosofisch kunt noemen.”
Michel Houellebecq (2004:245): De koude revolutie

Attila merkt op dat Houellebecq zijn kritiek in een satirische roman brengt, terwijl Kuiper een serieus   boek schrijft. De door Houellebecq bekritiseerden reageerden fel als door wespen gestoken en de media besteden aandacht aan hem. Roel Kuiper wordt effectief genegeerd. Houellebecq staat als schrijver en eenling buiten de ‘normale’ gang van zaken. Kuiper maakt deel uit van het establishment en is loyaal aan zijn zuil, hoewel hij dat establishment zijn kritiek niet bespaart. Zie bijvoorbeeld bladzijde 91, 144-145, 154-155.

Kuiper zegt overal in zijn boek dat de politici zich voortdurend hebben laten verrassen (net als met de huidige migranten/vluchtelingestroom) en nauwelijks wisten wat speelde en wat ze deden, en dat brengen de media niet graag over het voetlicht. Dan krijgen ze problemen met de voodo-doctors van de politieke gangs en dat betekent geen makkelijke toegang meer tot kopij. Van Kuipers boek is bijvoorbeeld niet eens een e-book-versie verkrijgbaar. Zijn uitgever laat zich niets gelegen liggen aan de marketing van Kuipers boek en Kuiper zelf is er de persoon niet naar om zichzelf luidruchtig te verkopen en in praatshows banale one liners te debiteren.

 “De satiricus is een gekwetste idealist: hij wil dat de wereld goed is; de wereld is slecht en daarom trekt hij tegen alle slechtheid van leer.
Wat mag de satire?
Alles.”
Kurt Tucholsky (1966:134,136): Wat mag de satire?

zeitung Fettdruck  Marieke: “Het systeem heeft zich gezet en gesetteld en de belanghebbenden zullen zich als teken vastbijten op het zere hoofd. Een zeer hoofd is hun gedroomde biotoop. Zie opnieuw het artikel over flexcontracten in het onderwijs van Joris Zwetsloot in de Volkskrant van 12 november: protesten, veel overleg en oeverloos gesteggel, dat sloten tijd en energie slurpt, de kenniswerkers uitput en van hun werk houdt, demotiveert en uiteindelijk de managers opnieuw hun zin geeft.
Ik was de naam van die mevrouw Louise Gunning  (PvdA) alweer bijna vergeten. Waar zit die nu eigenlijk? Hebben ze haar net als Tjibbe Joustra gebruikt om lekken in de Kamer te dichten? Plug personen als Tjibbe Joustra (VVD) en Louise Gunning in zo’n lek, dan zijn ze misschien nog ergens goed voor.”

“Ik denk niet met haatgevoelens aan mijn schooltijd terug – ik sta er volkomen onverschillig tegenover. Schooltragedies zijn er niet geweest. Afschuwelijke misstanden ook niet. Alleen slecht onderwijs. Wij hadden geen leraren, wij hadden geen leidslieden, wij hadden lesgevende ambtenaren, en niet eens goede.
Ik weet lang niet zoveel als ik zou moeten weten. Alles wat wij weten en kunnen, hebben wij onszelf met onzegbaar veel moeite naderhand moeten bijbrengen, naderhand, toen het te laat was en onze hersenen niet meer zo ontvankelijk waren als vroeger. Misschien zouden heel wat dingen beter zijn gegaan als wij beter les hadden gehad.
Ik weet niet wat een radicale onderwijshervorming is – ik weet alleen dat wat er tot nu toe is gepresteerd radicaal het tegenovergestelde is van een onderwijshervorming. Misschien zullen het heel goede onderofficieren worden of desperate sukkelaars, die van zo’n school komen – ontwikkelde mensen, goed opgeleide mensen, erudiete mensen, zijn het zeker niet.”
Kurt Tucholsky (1966:125-26): Een jongen uit mijn klas

 

* * *

 Kurt Tucholsky (1966): ‘Interview met mijzelf’ (1919),Wat mag de satire?’ (Ignaz Wrobel,1919) en ‘Een jongen uit mijn klas’ (Peter Panter,1925), zijn opgenomen in de bundel Verhalen / Amsterdam: De Bezige Bij / vertaling Toon Bartels / LRP 89-500-90 / oorspr. Zwischen gestern un morgen/Panter Tiger & Co / (1952-54) / Hamburg: Rowohlt   pseudonyme Tschycholsky

Roel Kuiper (2014): De terugkeer van het algemeen belang. Privatiseringsverdriet en de toekomst van Nederland / Amsterdam: Van Gennep / ISBN: 978  946 164 2622  (paperback)

George Lakoff & Mark Johnson (1999): Leven in metaforen / Nijmegen: SUN / ISBN: 90 6168 6652 (paperback); vertaling van Metaphors we live by / 1980: Chicago-London: UP of Chicago Press.
Qua technische inhoud overwegend okay, maar krakkemikkig vertaald en/of beroerd geschreven. Liever niet te lezen zonder deskundige begeleiding.

Michel Houellebecq (2004): De koude revolutie. Confrontaties en bespiegelingen /  Amsterdam-Antwerpen: Arbeiderspers / ISBN: 90 295 2257 7 (gebonden); samengesteld en vertaald door Martin de Haan

—- (2015): Onderworpen / Amsterdam: Arbeiderspers / ISBN: 978 90 295 3861 9 (paperback);  vertaling van Soumission

 

Thomas von der Dunk: ‘Meavita is niet het einde van megalomanie’ – Volkskrant 15 november 2015

http://www.volkskrant.nl/opinie/meavita-is-niet-het-einde-van-megalomanie~a4185714/  (16.11.2015)

Joris Zwetsloot:Universiteit ontduikt flexwet met ‘knutselcontracten’ ‘  –  Volkskrant 12 november 2015

http://www.volkskrant.nl/economie/universiteit-ontduikt-flexwet-met-knutselcontracten~a4184222/ (16.11.2015)

Huib de Zeeuw – ‘Hoe veroveren we na dertig jaar privatiseren het algemeen belang terug?’  –   De Correspondent  13 juni 2014

https://decorrespondent.nl/1329/Hoe-veroveren-we-na-dertig-jaar-privatiseren-het-algemeen-belang-terug-/123376948167-11712b40 (16.11.2015)

 Roel Kuiper boekomslag

Comments are closed.