Feed on
Posts
Comments

cit. Safranski

 

‘De aanslagpleger in Nice, uitgerekend op 14 juli, schijnt een Tunesische Fransman te zijn, ene Mohamed Lahouaij-Bouhlel. Hij kon blijkbaar niet wachten totdat de Tunesische Fransman uit Houellebecq’s roman, Mohammed Ben Abbes, over zes jaar president van Frankrijk wordt, ‘ zegt Semanur met een diepe zucht. Ze vervolgt: ‘Polarisatie. Frankrijk vreest polarisatie staat op de voorpagina van de Trouw van vandaag zaterdag 16.07. Die polarisatie is er al lang! Als je wilt: tussen de ongelovigen, de secularisten, laïcité en de gelovigen. Moslim gelovig of christelijk of joods, het maakt niets uit, alleen de manier waarop de ene groep zijn benauwenis uit verschilt van de andere. Lees de roman Onderworpen van Houellebecq erop na.’

‘En dan ook nog polariseren afhankelijk van de geografische locatie en de lokaal-nationale economische omstandigheden,’ zegt Sies, terwijl hij de Trouw bekijkt, ‘alle smaken verkrijgbaar. Welk polarisatie-frame blieft u?’

Hij geeft de krant aan Semanur terug.

‘Zie je de voorpagina?’ vraagt Semanur, terwijl ze de Trouw omhooghoudt, ‘Hier staat het op één voorpagina: polarisatie in Turkije boven de vouw en polarisatie in Frankrijk onder de vouw! In Turkije willen de secularisten, belichaamd door de opstandige militairen, de godsdienstigen van Erdogan en Fethullah Gülen (vraag me niet wat het verschil is) opzij zetten. Het verrassende vind ik dat het volk in Istanbul vóór Erdogan kiest. Blijkbaar biedt godsdienstige inspiratie meer veiligheid dan seculiere macht? Ik weet het nog niet hoe ik dit moet duiden.’

‘In Frankrijk polariseert in jouw lezing, de islam als exponent van godsdienst, tegenover de niet-gelovige laïcité?, zegt Marieke. ‘Dat vind ik logischer dan wat de meeste media ons willen doen geloven: islam-fundamentalisten en moslim-criminelen versus de brave burgers, le honnête citoyen. François Hollande schiet in de voorspelbare politieke krampreactie en kondigt aan al Queda te gaan bombarderen.’ Ze grijpt met een hand een de lucht, en zegt meesmuilend: ‘Hier, hier heb je al Queda, een handvol lucht. Ja hoor, monsieur Hollande, in ieder geval verdient de wapenindustrie aan uw daadkrachtig nutteloze optreden!’

‘Wat natuurlijk never nooit niet  in de media komt, is wat Didier, Madeleine en Frédérique vertellen vanuit Nice, ‘ grinnikt Sies: ‘ Dat mensen vroegen: “Zijn er geen politici onder de slachtoffers? Quoi, aucun politicien!? Absurd! Quel honte! Dát is de basispolarisatie: het politiek-financieel establishment tegenover de gewone burger. Dat kwam recent en illustratief met Brexit aan de oppervlakte. We moeten van deze manier van politiek bedrijven af, dat betekent: weg met het huidige soort politici! Die lui zijn de oorzaak van alle ellende, maar dat onder ogen zien, vergt moed, want dan moet je als klootjesvolk met alternatieven komen. De vorm die David Van Reybrouck oppert: half gekozen en half geloot, is voor vele burgers nog te eng en te griezelig. Stel je voor dat je wordt geloot om te regeren!’

Marieke zegt vol overtuiging: ‘Het referendum, eventueel als tussenvorm naar meer directe democratie, is een prima instrument om de beroepspolitici en zeverende zakkenvullers bij de les te houden.’

‘Brexit, je zegt het,’ merkt Semanur op, ‘over symboliek gesproken: deze Tunesier koos niet alleen 14 juli uit als datum, maar le Promenade des Anglais als locatie. Da’s dubbelop: de belofte van de Franse Revolutie – Boem! – en het afhaken van Engeland uit de EU, 23 juni 2016 – Boem! Exit! with a bang and not with a whimper! Allemaal erg Europees, maar niet zoals ik me Europa voorstel.’

‘Die kritiek op de politiek komt wel aan de orde,’ zegt Marieke, ‘die hotelmanager Martini, die op de voorpagina van Trouw geciteerd wordt als geen hoge pet ophebbende van de regering, is expliciet: “ze komen met precies dezelfde maatregelen als na november en ook nu zeggen ze weer dat onze democratie zal overwinnen. En het eindigt steeds weer met nieuwe moordpartijen, het houdt maar niet op.”

4 legs goodOkay, maar vervolgens lopen ze als een kudde schapen achter Marine le Pen aan, en in Nederland achter Geert Wilders, alsof die de verlossers zijn. Van de regen in de drup, lood om oud ijzer. Le Pen en Wilders, pfff …. net zo goed geslepen zakkenvullers.
Trouwens dat hoofd van de Franse inlichtingendienst DGCI, die wordt genoemd in Trouw, lijkt bijna een directe verwijzing naar het personage Alain Tanneur, hoofd van de DGSI, in Onderworpen van Houellebecq.’

‘Lees “Onderworpen” maar,’ bromt Sies, ‘dat is veel informatiever dan alle berichten, analyses en duidingen van deskundologen en experts, to come de komende weken. Die zullen herkauwen wat niet langer herkauwd kan worden, zonder dat ze aan de wortels van het kwaad te durven of kunnen raken: het politieke establishment.’

‘En het “distributivisme” van Houellebecq dat door dat establishment als roof- en plundermethode is geïnstitutionaliseerd,’ merkt Semanur op, ‘met het Project Europa als topper om legaal op internationale schaal te kunnen graaien en stelen. Wat Thomas Piketty en Gabriel Zucman deftig en wetenschappelijk beschrijven, daar maakt Michel Houellebecq met zijn boek Onderworpen een bijtende satire over: distributivisme, de (her-)verdeling van het wereldvermogen die steeds schever wordt. O ja, nu is er getouwtrek over dat TTIP-verdrag, nog zo’n speeltje van het globaal opererende neoliberale dieven- en roversgilde. Brrrrrrr…………….’

Marieke: ‘Distributivisme à la Houellebecq, nationaal en op meso- en microniveau, dat zijn vooral de pseudoprivatiseringen – ook waar privatiseren overduidelijk helemaal niet kán, zoals bij de monopolistische spoorwegen, die publiek vervoer moeten leveren – de meest brutale manier van stelen door het establishment. Politieke vriendjes als zogenaamde topmanagers op hoogbetaalde functies plakken. Ze kunnen alleen omhoogvallen en dan met gouden parachutes ook nog.
Onze pensioenen en spaargelden worden op Europees niveau door Draghi van de ECB afgetapt en uitgemolken. Onze huishuren worden indirect belast met verhuurdersbelastingen en via constructies als “scheefwoon-belasting” oneigenlijk afgetroggeld. Tja, dan is het mooi meegenomen als er weer eens een terrorist optreedt. Dat leidt de aandacht van de meute af van het distributivisme!’

‘Ik zet Cornelis Vreeswijk op!’ roept Sies enthousiast. Even later galmt “Ik ben een bekommerde socialist” door de keuken.

‘De spijker op de kop. Klassenstrijd, het klinkt oudbakken, maar het is springlevend,’ zegt Marieke, ‘klassenstrijd, daar gaat het allemaal over, maar nu geglobaliseerde klassenstrijd. Helaas verdoezeld door godsdienstige rookgordijnen. Over die eeuwige klassenstrijd gaat Joseph Conrad’s verhaal ‘De geheim agent’ (The secret agent). Over standsverschil, zoals bij Brexit. Niet op de eerste plaats over terrorisme. Dat terrorisme is bij Joseph Conrad de ironische figuur, want uiteindelijk is het de sukkel Stevie die de bom per ongeluk tot ontploffing brengt.
De werkelijk terreur oefenen de Boris Johnsons uit, de Tony Blairs en de Rupert Murdochs. ‘House of Cards’ kortom. Letterlijk: een kaartenhuis waarmee ook nogeens vals gespeeld wordt; doorgestoken kaarten. De parallelle metafoor kan niet treffender: de daders van al die zelfmoordmissies, wie zijn zij? Het zijn mensen als jij en ik. Vanuit welke motieven handelen zij? Zijn de meesten niet een beetje met Stevie te vergelijken? Niet allemaal, maar wel een heleboel. Is die gemeenschap van Russische ballingen (zijn het émigrés of immigrés?) in het London van Conrad’s verhaal niet te vergelijken met de huidige ghetto’s in de Parijse banlieues en met wijken als Molenbeek?

Conrad greep in zijn tijd naar de ironie, terwijl Houellebecq de satire toepast, want de tijden verruwen.‘

dvd secretagent_50prct

‘We gaan “The secret agent” en “Soumission” complementair lezen,’ zegt Semanur: ‘ironie bij Conrad en satire bij Houellebecq. Voor mij een eye opener om “De geheim agent” op deze manier te lezen, terwijl Conrad het nota bene met zoveel woorden zegt. Engeland is nog steeds een standenmaatschappij en de klassenstrijd heeft zich juist weer eens gemanifesteerd met Brexit.
Hoofdinspecteur Heat heeft affiniteit met de boeven die hij geacht wordt te bestrijden, hij wortelt immers in hetzelfde klootjesvolk. Heat begrijpt dat zijn superieuren tot die (upper) klasse horen die de werkelijke chaos en rotzooi in deze wereld veroorzaken. Die zijn de aanstichters, maar tegen hen is Heat machteloos, want zo liggen de sociale verhoudingen.’

‘Vergeet Philip Roth niet,’ maant Sies, ‘want wat er nu in de VS gebeurt, in bijvoorbeeld Baton Rouge, kun je in Roth’s boek American Pastoral al lezen. Voor mij vreemd genoeg met een echo van Breivik, vanwege Swede Levov denk ik. Alweer: polarisatie, tussen arm en rijk, maar dan in de Amerikaanse kleuren: zwart en wit.’

Semanur heeft The Secret Agent gepakt en ze leest voor: ‘ “Chief inspector Heat was, of course, not insensible to the gravity of moral differences. But neither were the thieves he had been looking after.” ‘ Ze steekt een vinger op: ‘Let op: ‘looking after’, bijna ‘taking care of’. Ze vervolgt: ‘ “They were his fellow-citizens gone wrong because of imperfect education …… he could understand the mind of a burglar, because, as a matter of fact, the mind and the instincts of a burglar are of the same kind as the mind ans the instincts of a police officer. They understand each other , which is advantageous to both, and establishes a sort of amenity in their relations.”

Brookes standenmaatschappij

Hoofdinspecteur Heat gaat zelfs zover dat hij Verloc adviseert te vluchten. Misschien hoopt Heat stiekem dat Verloc de revolutie op gang zal helpen, de revolutie die de machtsposities herschikt. Weg met de privileges van de Engelse klassenmaatschappij: vrijheid, gelijkheid en broederschap!’

 

 

‘ “Seid Umschlungen Millionen, diesen Kuss den ganzen Welt …….. ‘ zingt Marieke en ze zucht: ‘Ach Europa, Du warst einmal …. Aber allmählig schaffen wir’s leider nicht mehr, Frau Merkel. Alle die Millionen die Sie eingeladen und die hierher kommen …… Die sind einfach zu viele.’

* Vrolijkheid *

Sies springt in de houding en roept: ‘Jawohl Frau Bundeskanzlerin! Zu Befehl! Sieg oder Tot!’
Hij vraagt: ‘Kunnen wij de gedachten van 9/11 aanslagplegers intussen begrijpen? Liever gezegd: mógen we die willen begrijpen met ons frame, dus los van moslimfundamentalistische motieven? Wie dorst hardop zeggen dat die jongens de symbolen van het kwaad in het vizier namen: de Twin Towers (symbool van neoliberaal kapitalisme), het Witte Huis (symbool voor Amerikaanse imperialistische hegemonie) en het Pentagon (symbool voor het militarisme), dus precies het politiek-financieel-militaire complex dat er wereldwijd een zooitje van maakt. Je dorst het niet eens onder de dekens in het donker te denken! Stel je voor dat de gedachtepolitie erachter kwam. Dan zat je zo via een Nacht-und-Nebel-operatie in Guantanamo Bay en werd je gewaterboard.’

vrijheidsbeeld waterboarding_P.BrookesMarieke: ‘Daarom dat zo’n aanslag als in Nice op ons en compleet andere impact heeft; het triggert een heel ander neuronennetwerk van oorzaken en gevolgen, terwijl het establishment in samenwerking met de media, de gebeurtenissen onmiddellijk framen als terreur van de Ander, de Arabier, en dan ter versterking het ingrediënt toevoegen van de zonderlinge enge eenling, zoals Adolf Verloc in “De geheime agent” ook min of meer een solitair is. Uiteraard. Anders kun je dat werk niet doen. Alleen: Verloc koestert menselijke gevoelens en die doen hem de das om.’

‘Die mensen met die kaarsjes, bloemetjes en die knuffels, ook nu weer op de boulevard in Nice, die zijn onverbeterlijk hè?’, Sies zegt het korzelig. ‘Dezelfde types die met knuffels en lunchpakketten naar de grens rennen terwijl ze borden met “Welcome Refugees” omhoog houden. Wat moet je toch met zulke maanzieke dwepende horden beginnen!?’

‘Joseph Conrad is Pool van origine en hij schrijft de eerste versies van “De geheim agent” rond 1906/1908, dat is aan de vooravond van de Russische Revolutie in 1917,’ merkt Marieke op, ‘wat staat ons in 2022 te wachten? Wordt er dan een Frans-Arabische president gekozen? Dat zou lachûh zijn, zeg.’

‘De kwestie is hoeveel geld en slimheid de Arabieren daar in willen en kunnen investeren,’ zegt Semanur, ‘want dáár zitten de miljarden. Gabriel Zucman legt het in zijn Belastingparadijzen uit. De Het Saoedische koningshuis bezit bij wijze van spreken Zwitserland als privé-bank. Saudi scholen_terreurbestrijding
Als er maar een tiende van de media-aandacht aan zo’n boek als Belastingparadijzen besteed zou worden als dat er nu weer wordt verbeuzeld met onzin-informatie en prietpraat over bijvoorbeeld deze Nice-terrorist, dan zouden we een stuk beter beslagen ten ijs komen bij politieke discussies en verkiezingen.’

Sies: ‘Revoluties, naast wereldoorlogen de enige manieren om oligarchieën van het pluche te branden. Een goed commentaar las ik in de NRC. Daar schrijft René Moerland aan het slot van zijn stukje waarover het in wezen gaat: “Op 14 juli 1789 werd de gevangenis de Bastille in Parijs bestormd gevangenis de Bastille in Parijs bestormd. Het was een opstand van een boos en miskend volk tegen een elite die eigen glorie en rijkdom vooropstelde. Zo begon de Franse Revolutie. Die leverde een trotse nationale identiteit op. Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap waren universele waarden, maar hielden ook de concrete belofte in van individuele ontplooiing, binnen een stevige staat die gelijke kansen nastreefde. 227 jaar later is Frankrijk op 14 juli een boos, gefrustreerd en angstig land, dat zijn slachtoffers telt.”

Het draait om de steeds prangender polarisatie op wereldschaal, tussen de moderne vermogenden en de werkenden die een steeds kleiner deel van de gemeenschappelijke koek krijgen. De verhaallijn loopt van het pamflet “Wat is de Derde Stand?” van abbé Sieyès, naar Thomas Piketty met zijn Capital en wordt gaandeweg heftiger.
Dus die laatste zin kan gewoon weg, maar dan is de kritiek te expliciet en dat mag natuurlijk niet. Het moet wij tegen zij zijn, en zij zijn de moslims. Voor de moslims zijn zij de ongelovige christenen. Moerland plakt het af met een platitude.’

Alle Menschen werden Brüder

‘Geen wonder dat wij meteen denken in termen van polarisatie tussen haves and have-nots’ vindt Marieke, ‘Die scheiding wordt immers steeds opzichtiger en nadrukkelijker globaler van aard. Die superieuren van hoofdinspecteur Heat zitten tegenwoordig in de Londense City, op Wall Street, in Singapore, Zürich en in Frankfurt. Of ze krijgen net als José Manuel Barroso een topfunctie aan de trog via Goldman Sachs. Over EU-opperbobo Jean-Claude Juncker doet Gabriel Zucman in Belastingparadijzen een boekje open. Nederland heeft trouwens tonnen boter op het hoofd als het gaat om gesjoemel met belastingen.

Ik vind zo’n artikel als van Marie-José Kleef over de verslechterende positie van ZZP’ers die pizzalonen krijgen voor hooggekwalificeerd werk (De Groene Amsterdammer, 7 juli 2016) veel zinniger qua uitleg, dan al die tetterende informatie over het daderprofiel van de terrorist in Nice. Dat zegt helemaal niets, net als destijds “de man met het hoedje”, bulls!

Hier, Maarten Schinkel in de NRC van 9 juli: “De dagloner is terug. Een krimpend legioen van vaste werknemers die alles hebben, een groeiend leger ’dagloners’ dat op zichzelf is aangewezen. De tweedeling op de arbeidsmarkt begint alarmerende vormen aan te nemen. De Nederlandse arbeidsmarkt amerikaniseert.”

Kijk, dit zijn ontwikkelingen en tendensen die van onze globale maatschappij een steeds benauwender hogedrukpan maken. Die bewoners van wat vroeger ontwikkelingslanden heetten – bijna allemaal koloniën geweest – komen nu hierheen gezwommen of ze spoelen onreglementair aan, nota bene ondermeer omdat ‘ons’ politiek-financieel-militaire complex hun huizen wegbombardeert omwille van de miljarden die zijn gemoeid met wapenverkopen of een megalomane godsdienstverdwaasde oliesheik die met zijn familie op miljarden aan oliedollars zit en wereld-khalief wil worden. Hetgeen op hetzelfde uitdraait. Dát zijn de polarisaties die ertoe doen en niet zo’n schlemiel met een vrachtauto in Nice!’

‘Geen wonder dat Thomas Piketty en Gabriel Zucman Franse economen zijn,’ zegt Sies, ‘die kaarten de globale vermogenspolarisatie momenteel het dringendst aan, maar de politieke klasse kan nauwelijks nog lezen, laat staan dat ze een visie kunnen ontwikkelen. Ad hoc improvisaties en knutselwerk overgoten met een wezenloze woordenbrij.’

Semanur: ‘Het referendum, maar dan goed opgezet en solide in elkaar gestoken, is volgens mij momenteel de beste en misschien de enige manier om te beginnen met politieke hervormingen. Het is een combinatie van verkiezingen zoals we die nu kennen, maar die allengs een wassen neus zijn geworden, en een effectief instrument om de politici, van wie de meesten nooit direct gekozen worden, bij de les te houden. Over het referendum zijn al heel wat zinnige dingen gezegd, merkte ik tot mijn verrassing.’

‘Nog een polarisatie: de massa versus de groep. De conventionele en reflexmatige mantra in de media in dit soort gevallen, is het verhaal van de eenling. De lone wolf. Ik heb Anders Breivik even gegoogled, ‘ zegt Marieke: ‘die scoorde 77 doden met een bom in de regeringswijk van Oslo en een automatische geweer  op het eiland Utøya, waar de jonge Noorse sociaaldemocraten een kamp hadden. 77 Doden is niet niks, deze Tunesische Fransman haalt er 84 met veel gewonden erbij.

Die persoon in Apeldoorn in 2009, op Koninginnedag, die scoorde maar acht mensen, dus die komt niet in aanmerking voor grote verhalen. Bovendien was hij geloof ik geen muzelman.’

Semanur: ‘De “goede eenling”, dat wil zeggen: de monnik, staat heel toevallig in het katern de Verdieping van Trouw (interview Stijn Fens met Benedictijner broeder Thomas Quartier in de Slangenburg in Doetinchem): “Monnik betekent ook gewoon eenling.” Eenling, maar wel in een veilig klooster te midden van andere eenlingen. Het toeval doet vreemde dingen, want laat deze geaccepteerde christen-eenling zich nou gespecialiseerd hebben in rituelen rondom de dood. Ik vraag me af of zelfdoding daar ook onder valt; met een vrachtauto, of een bomgordel bijvoorbeeld. Of met vliegtuigen in een gebouw vliegen.’

‘Als je een voorbeeld van twee echte eenlingen wilt, moet je natuurlijk de film Una Giornata particolare gaan zien. Daar zie twee uitgestotenen in het Italië van de horden, de roedels, ‘ zegt Marieke.  ’Una giornata particolare toont twee verschopte eenlingen in het fascistische Italië van Mussolini: de homosexueel (gespeeld door Marcello Mastroianni) en de kinderbarende huisvrouw (gespeeld door Sophia Loren). Buiten stampen de gelaarsde horden, die scanderen: “Two legs bad, four legs good!”  terwijl zij binnen zitten met die beo, de napraatvogel.’

Sies: ‘Opvallend dat wij deze aanslag onmiddellijk en vanzelfsprekend in een veel groter kader en verband plaatsten. Moslim terrorist kwam bij ons eigenlijk niet eens ter sprake. Dat is inmiddels zo saai, helemaal dood-gecommuniceerd. Ondanks de opgeklopte sensatie rondom iedere aanslag. Er zit nooit iets nieuws bij. O ja, hilarisch vind ik de observatie in Trouw op pagina 5: “Het is onduidelijk of Bouhel [de dader dus] over een groot rijbewijs beschikte, maar hij huurde de vrachtauto bla, bla, bla, bla, bla. “ Zonder groot rijbewijs mag je zo’n aanslag natuurlijk niet plegen. Stel je voor zeg! Dan krijg je een bekeuring wegens verkeersovertreding.’

‘Ja,’ zegt Semanur, terwijl ze in lachen uitbarst, ‘ik las het ook en ik moest denken aan die vijftien jongens die op 9/11 drie gebouwen in hadden willen vliegen – uiteindelijk werd het er maar een: de Twin Towers.  Die jongens zullen ook wel ongediplomeerd zijn geweest, want ze hoefden geen onderricht in landen. Alleen het besturen van het vliegtuig interesseerde ze. Géééstig toch, zo’n bezorgdheid om een diploma …? Heb je je boterhammen bij je en zijn je tanden gepoetst, je nagels geknipt en je handen gewassen? Je mag alleen een zelfmoordaanslag plegen als je daartoe gediplomeerd en bevoegd bent. Hilááárisch!

 * VROLIJKHEID *

Tja, dat is de nieuwsgaring en verslaggeving vandaag de dag. We zullen de komende tijd ongetwijfeld overgoten worden met junk-informatie en pseudonieuws over ‘terroristen’ en ‘het terrorisme’ terwijl we daar geen snars wijzer van zullen worden. Lees dus liever Houellebecq, Conrad en Roth.

 

* * *

promenade-des-anglais-tekst

Trouw, zaterdag 16 juli 2016

http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/4340830/2016/07/16/Geschokt-Frankrijk-vreest-polarisatie.dhtml

Josep Conrad: The Secret Agent    https://en.wikipedia.org/wiki/The_Secret_Agent

https://nl.wikipedia.org/wiki/Russische_Revolutie

Rüdiger Safranski (2003): Hoeveel globalisering verdraagt een mens? Amsterdam/Antwerpen: Atlas / ISBN: 90 450 1136 0

Philip Roth (1998/97): American Pastoral /  London, etc.: Random House – Vintage Books / ISBN: 0 09 927535 X
https://en.wikipedia.org/wiki/American_Pastoral

Jonathan Shay (2003/1994): Achilles in Vietnam. Combat Trauma and the Undoing of Character /  New York, London etc.: Scribner / ISBN: 0-684-81321-1

Maarten Schinkel (NRC 9 juli 2016): ‘Een krimpend legioen van vaste werknemers die alles hebben, een groeiend leger ’dagloners’ dat op zichzelf is aangewezen. De tweedeling op de arbeidsmarkt begint alarmerende vormen aan te nemen.’  http://www.nrc.nl/nieuws/2016/07/09/victoriaanse-tijden-op-de-arbeidsmarkt-3162105-a1509848

Marie-José Kleef: De Amerikanisering van de Nederlandse arbeidsmarkt (1) / De Groene Amsterdammer 10 februari 2016 /   https://www.groene.nl/artikel/marktwerking-of-marktfalen

Jan Willem Sap (CDA): referendum past in CDA- traditie  http://pubnpp.eldoc.ub.rug.nl/FILES/root/tijdschriftartikel/CDV/2003/CDV2003_wip37Sap/CDV_2003_winter_p037_Sap.pdf

Joost Van Den Akker : Referendumfobie nekt vertrouwen in Europa / Volkskrant 14 juli 2016
http://www.volkskrant.nl/opinie/referendumfobie-nekt-vertrouwen-in-europa~a4339362/

Maxim Februari: Het verdienmodel van Googlonia en Chevronistan in NRC van 12 juli 2016

citn. Shay_Roth-correctie

 

 

 

Comments are closed.