‘Friends → Romans → Countrymen.’ It’s about loyalty

 

*

Aanleiding was de verbazing van haar studenten en kinderen over het voorstel van D66-ger Rob Jetten om de salarissen van Nederlandse politici met 18% te verhogen. ‘Ze gaan weer voor het eigenbelang!’ zo werd geroepen. ‘Logisch. Wat zou jij doen als je de kans kreeg en in hun positie verkeerde?’ Van het een kwam het ander, en zo kwamen ze bij loyaliteit.
In plaats van in abstracto te praten over loyaliteit koos ze voor enkele voorbeelden aan de hand waarvan je loyaliteit kon illusteren. Voilá.

• ‘Ze zijn loyaal aan hun eigen kliek; niks Algemeen Belang!’ Verbaast je dat? We leven toch in een transactionele maatschappij? Je zou als zwakste punt van deze D66-move de timing kunnen noemen. Voor de rest is er niets aan de hand hoor. ‘We gaan links- of rechtsom sowieso naar de gallemiezen.’

Maar dan wel democratisch naar de ratsmodee hè, want de meesten hebben de afgelopen verkiezingen gestemd. Misschien dat enkelen zelfs op D66 hebben gestemd. Die hebben dan helemáál geen recht van verontwaardigd spreken. Voorlopig moet je gewoon niet meer naar een stembus. Ook niet voor de aanstaande gemeenteraadsverkezingen, want er vált niets te kiezen, behalve uit marketing-slogans en komedianten die een performance neerzetten. Waarom moet je nou lachen?

• O, om ‘onze’ beoogde premier, die wuft als een mannequin allerlei trappen af komt zweven en dan geheid met een shot van onderop (Lenie Riefenstahl?) wordt geflitst en afgedrukt. Best koddig en komisch.

Jij bedoelt het low-angle shot, ook wel de heroïc angle. Luister:  ‘…. in de jaren 1920–1930 werd het systematisch ingezet door totalitaire regimes. Zowel Mussolini, Hitler, Stalin als later Franco maakten intensief gebruik van het lage standpunt in foto’s en film.’  Zegt AI+ChatGPT.
Neem deze recente foto van el Lider Jetten door Phil Nijhuis    https://images.nrc.nl/acfeDGu38wd9mBwhJhT8PVXwEFU=/1920x/filters:no_upscale():format(webp)/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/02/13143549/150226OPI_2031564248_machtig02-1.jpg    .
Is dat niet handig, zo’n zoekmachine?
Jij zat in de richting met je Riefenstahl, want ook el Lider schijnt aan Körperkultur te doen, heb ik van horen zeggen want ik heb die foto’s van hem en zijn vriend op internet (??) niet gezien.

• Wacht even. Ik heb AI+ChatGPT gevraagd waarom de nazi’s en vooral de SS’ers zo ‘ …. in de herenliefde zouden zijn geweest’ – dat verhaal gaat sinds jaar en dag rond, geloof ik.

Nou, en, wat zegt AI?

• Dat het een fabeltje is, luister maar: ‘De nazi‑ideologie was extreem vijandig tegenover homoseksualiteit. Homoseksuele mannen werden vervolgd, opgesloten en soms vermoord. De SS en SA hanteerden strenge “raszuiverheids”- en “mannelijkheids”-idealen. Homoseksualiteit werd gezien als een bedreiging voor de voortplanting van het “Arische ras”.
  Kortom: het regime was structureel anti‑LHBTQ+ en vervolgde homoseksuele mannen.’

Nou, kijk eens aan, dat is een pak van m’n hart.

• De oude Grieken daarentegen hadden geen vooroordelen of bezwaren tegen de heren- en knapenliefde. Zou het Grieks op de meeste gymnasia daarom zijn afgeschaft?

Nou zeg, boeien hoor. De wasmachine van mevrouw Mooijmans maakt rare geluiden en is hoogstwaarschijnlijk spoedig aan vervanging toe. Met haar AOW en piep-piepklein pensioentje kan ze geen nieuwe betalen, en ze heeft net een paar nieuwe steunkousen zelf aangeschaft – kassa! – plus dat ze de regiotaxi niet kan declareren, dat is te ingewikkeld, dus betaalt ze dat vervoer zelf. Als ze daaraan denkt, krijgt ze de bibberaties.

• Kunnen we mevrouw Mooijmans niet ergens aan een grens afzetten, zodat ze als asielant het land inkomt en dan alles gratis van de staat krijgt?

Breek me de snavel niet open over “”het asielbeleid””” van de Haagse zombies met hun bizarre baltsgedrag voor de camera’s en verder niets. Over homo’s gesproken, weet jij dat het boek ‘De verweesde samenleving‘ van Pim Fortuyn erg populair is bij veel van onze jongeren, die hogelijk geïnteresseerd zijn in échte politiek (ook als ze niet meer stemmen!)  en in Fortuyns boeken veel betere politieke programma’s vinden dan al die lul- en lariekoek-teksten die door PR- en PA-bureaus worden afgescheiden ten behoeve van de politieke patjepeëers en hun kongsi’s, die plukharend over straat rollen, om een plek op het pluche?

• Jij stimuleert het gebruik van AI+ChatGPT door je kinderen en studenten, is het niet?

Nou en of. Verbieden kan niet en waarom zou je ook; het is een handig instrument.

• Toch is het ergens wreed, omdat ze vaak als kinderen achter een dikke ruit naar het snoepgoed in de etalage kijken. Ze kunnen razendsnel internetten, maar weten vaak niet wat en waar ze moeten zoeken, welke contexten ze moeten exploreren en wat ze hebben gevonden. Het slopen van ons onderwijs kunnen we nooit meer terugdraaien en de schuldigen bevinden zich vaak nog schaamteloos onder ons.
  Jij hebt de info voor deze blog in de lunchpauze in nog geen halfuur bij elkaar geharkt, en dat maakt sommige studenten bijna wanhopig, want dat kúnnen zij gewoon niet. Tragisch eigenlijk.

Beter iets dan niets, en sommigen werken zich er toch bovenuit. Die hebben stom geluk gehad. Zo gaat dat, maar dat we onszelf met tweedehands en vaak al met derde rangs-kwaliteit laten afschepen door de nomenklatoera’s, hebben we aan onszelf te danken.

 * * *

•  Je hebt het de jongelui deels zelf laten uitwerken, met AI-ChatGPT en met het boek van Puzo. Met welk resultaat?

Een tamelijk ambachtelijke opzet, maar zeker niet slecht voor jongelui die uit ons onderwijssysteem zijn voortgekomen. Ze hebben het boek van Niklas Luhmann en zelfs Barbara Misztal erbij gehaald. Dat vind ik te ambitieus, maar het is hún tijd. Ze buffelen keihard en dat zónder er officiële studiepunten mee te scoren.

• Ook jouw tijd, neem ik aan, want jij fungeert als achtervang.

Zeker, maar het is een inspirerende klus.

• En de tekst van Shakespeares Julius Ceasar? Dat is toch ‘concentrische loyaliteit’? Heeft van doen met het – tegen de draad – willen afschaffen van de (Europese) natiestaten, als een hobby van de elites/nomenklatoera’s?

Dat vat je mooi samen. We zijn benieuwd of en wanneer de grote kladderderatsch komt en hoe die uitpakken zal.

• Het is wel een uiterst actuele thematiek, bijvoorbeeld met loyaliteit en een type als Donald Trump die dat persoonlijk opeist. Denk aan het drama met Jim Comey, weet je nog? Wat is de Mafia, wat is FBI/CIA en wat is ‘de Staat’?

Goeie vraag. Zeker actueel, en dat maakt het voor de jongelui zo aantrekkelijk – zeggen zij.

*

Reputation → Trust → Loyalty in the Mafia World
Puzo’s Mafia operates as a closed social system where formal law is replaced by reputation-based governance.
Here’s the basic dynamic: Reputation is the currency of power; Trust is the operational mechanism; Loyalty is the moral glue that holds the system together.
The Corleone empire works only because these three concepts reinforce each other.

Reputation in The Godfather
In the novel, reputation is not just social evaluation — it is a system of knowledge that determines who gets protection, who gets respect, and who gets killed.
Key examples: Don Vito’s reputation for fairness and omnipotence is what keeps the peace; His famous line — “I’m a businessman. Blood is a big expense.” — reflects a reputation for rationality, not cruelty; Sollozzo’s miscalculation stems from misunderstanding Vito’s reputation: he thinks the Don is weak because he is old.
Reputation in the novel is collectively produced: everyone “knows” who is reliable, who is dangerous, who is honorable. This shared knowledge shapes every decision.

Trust in The Godfather (Niklas Luhmann: trust reduces complexity under risk)
Every major decision in the novel involves risk, and trust is the mechanism that allows action despite uncertainty.
Examples: Vito trusts Luca Brasi because Brasi’s reputation for absolute loyalty reduces uncertainty; Michael trusts Clemenza and Tessio — until he doesn’t; The Five Families trust each other only enough to avoid total war.
Trust is always situational and strategic. It is never blind. It is a calculation based on: past behavior (reputation); personal bonds; shared interests; fear.
In Luhmann’s terms, trust is what allows the Corleones to act in a world of constant danger.

Loyalty in The Godfather (Kleinig/Keller: loyalty as a virtue with moral limits)
Loyalty is the most emotionally charged concept in the novel. It is treated as: a virtue (honor, fidelity, family); a duty (you owe loyalty to the Don); a weapon (betrayal is punished with death); a trap (loyalty can be exploited).
Loyalty is the moral center of the Mafia world — but it is also morally ambiguous, because it demands obedience even when the cause is unjust.

The Godfather is one of the most elegant literary explorations of what happens when family loyalty becomes a substitute for institutional trust, and how these two logics of social order collide, overlap, and ultimately destroy one another.

Two Competing Models of Social Order
A. Institutional Trust (the American model)
This is the world Michael initially believes in: law courts; police; the military; contracts; procedural fairness
Institutional trust is impersonal. [PM Max Weber] You don’t need to know the judge; you trust the institution.
B. Family Loyalty (the Mafia model)
This is the world Vito embodies: kinship; obligation; reciprocity; honor; personal protection.
Family loyalty is personal. You trust the man, not the institution.

The novel’s drama comes from the fact that these two systems cannot coexist peacefully.

The Novel’s Final Argument
Puzo’s message is not that loyalty is bad and institutions are good. It’s more subtle:
– Institutional trust is fragile but humane
– Family loyalty is strong but tragic
When institutions fail, loyalty becomes the only stable currency — but it turns society into a network of clans, vendettas, and private justice.
The Corleones are both the beneficiaries and the victims of this system.

……………  …………….  ………………