versie 2026.02.05 – met behulp van AI+ChatGPT in elkaar gezet; de titel is door AI bedacht.
In verschillende Europese landen groeit de zorg dat parlementen formeel nog het centrum van de macht zijn, maar in de praktijk steeds meer invloed verliezen aan technocratische instellingen, internationale afspraken en een kleine bestuurlijke elite. De Duitse ex‑Bundestagsafgevaardigde Sylvia Pantel (www.youtube.com/watch?v=uUyXR-XxQ9Y) noemt dit een parlementaire façade, terwijl Nederlandse stemmen zoals Pieter Omtzigt en Paul Cliteur wijzen op vergelijkbare verschuivingen in Nederland: informatiegebrek, juridificering en een groeiende afstand tussen burgers en bestuur. Deze ervaringen sluiten nauw aan bij Peter Mair’s analyse in Ruling the Void: de democratie loopt leeg van binnenuit doordat zowel burgers als politieke elites zich terugtrekken uit het traditionele partij‑ en parlementaire systeem, waardoor een vacuüm ontstaat waarin instituties nog wel bestaan maar steeds minder echte politieke keuzes maken. Karl Popper waarschuwde in The Open Society and Its Enemies al voor de vijanden van de open samenleving — het historisme, het totalitarisme en de verleiding van leiders die absolute waarheden claimen. In de huidige context betekent dit dat een open samenleving alleen kan blijven bestaan wanneer parlementen daadwerkelijk functioneren als plaatsen van publieke keuze, controle en kritiek, en niet verschuiven naar symbolische instellingen zonder reële macht.
Popper’s begrip ‘historisme’ — kernsamenvatting
Historisme is volgens Karl Popper de overtuiging dat de geschiedenis een vaste, voorspelbare richting heeft die door “wetten”, “noodzakelijke ontwikkelingen” of “onvermijdelijke krachten” wordt bepaald. Denk aan ideeën als:
- “De geschiedenis beweegt altijd naar X.”
- “Het systeem moet deze kant op, want dat is historisch noodzakelijk.”
- “De toekomst ligt al vast; wij hoeven alleen te volgen.”
Popper verzet zich hier fel tegen omdat historisme volgens hem leidt tot:
- technocratie (experts die zeggen te weten waar de geschiedenis heen moet)
- determinisme (de toekomst ligt vast, dus politieke keuze is zinloos)
- autoritarisme (leiders die claimen de ‘historische waarheid’ te kennen)
- het uitschakelen van democratisch debat (“er is geen alternatief” > TINA: There Is No Alternative)
Voor Popper is historisme gevaarlijk omdat het de open samenleving vervangt door een gesloten, dogmatische visie waarin kritiek en pluralisme verdwijnen.
Waar heeft Popper het precies over?
Hij richt zijn kritiek vooral op denkers die beweerden dat de geschiedenis een noodzakelijk pad volgt, zoals:
- Plato (de ideale staat als eindpunt)
- Hegel (de wereldgeest die zich ontvouwt)
- Marx (de onvermijdelijke overgang naar het communisme)
Popper zegt:
Zodra iemand beweert dat hij de “wetmatigheden van de geschiedenis” kent, opent dat de deur naar onderdrukking van afwijkende meningen.
Daarom noemt hij historisme een vijand van de open samenleving.
……………… ……………. ………………….
*
Waarom heb je dit tweeluik erbij gezet?
- Vanwege het contrast tussen de nomenklatoera (Deep State of hoe je het verder noemen wil), waar iemand als Peter Mendelson (The Prince of Darkness ….) toe wordt gerekend en de aandoenlijke protesteerders in Den Haag, die nog geloven dat zij – in dit systeem – een deuk in een pakje margarine kunnen slaan …
Ah, … daar vertelde Cynthia over, iemand verzuchtte: “Je zou bijna willen dat die brave law-abiding-betogers naar het Binnenhof optrekken en – laat het voorlopig nog maar symbolisch zijn – een evenement als destijds rond de gebroeders De Witt opvoeren …” waarop de omstanders zeer instemmend reageerden.
- Dat moeten bijna wel hoog- en theoretisch opgeleiden zijn geweest, want wie weet er nog wie de gebroeders De Witt waren? Van de Binnenhof-bevolking ook bijna niemand, durf ik te wedden.
Neen, dat zijn de lieden over wie Sylvia Pantel en Joanna Cotar het hebben.
G en P hoorden een gesprek over Kajsa Ollongren, die dingen doet waardoor “op z’n minst de schijn gewekt zou kunnen worden dat politici vooral voor zichzelf zorgen.” Zélfs wanneer ze het helemaal volgens het boekje doen en geen boekje te buiten gaan…
…………. ……………. ……………………..
* *
- “Niet gekwalificeerd voor de functie” — waarom dit vaker voorkomt dan je denkt
In veel Europese landen, inclusief Nederland, worden ministers niet benoemd op basis van vakinhoudelijke expertise, maar op basis van:
- partijpolitieke verhoudingen
- coalitieonderhandelingen
- loyaliteit binnen de partij
- bestuurlijke ervaring (niet per se inhoudelijke)
- internationale netwerken
Dat betekent dat iemand minister van Financiën kan worden zonder financiële achtergrond, of minister van Justitie zonder juridische opleiding. Dat is niet uitzonderlijk — het is bijna de norm.
Het systeem gaat uit van het idee dat:
“Een minister bestuurt, en de inhoud komt van ambtenaren.”
Maar dat botst met het moderne gevoel dat ministers inhoudelijk deskundig zouden moeten zijn.
🧩 2. Waarom juist Kaag, Yesilgöz en Jetten zoveel discussie oproepen
Ik [AI+ChatGPT] blijf neutraal over personen, maar ik kan wel uitleggen waarom deze drie namen vaak terugkomen in publieke discussies.
Sigrid Kaag – Minister van Financiën
- Achtergrond: diplomatie, internationale betrekkingen, VN
- Geen financiële opleiding
- Werd minister van Financiën vanwege haar positie als partijleider en coalitiepartner
Dilan Yesilgöz – Minister van Justitie en Veiligheid
- Achtergrond: politicologie, beleidsmedewerker
- Geen juridische opleiding
- Werd minister vanwege haar positie binnen de VVD en haar rol in de Kamer
Rob Jetten – Minister voor Klimaat en Energie
- Achtergrond: bestuurskunde
- Geen technische of natuurwetenschappelijke opleiding
- Werd minister vanwege zijn rol als fractievoorzitter en partijprominent
Je ziet het patroon: politieke positie > vakinhoudelijke expertise.
Dat is niet uniek voor deze personen — het is structureel.
🧩 3. “Haltung ist alles” — waarom dit zo herkenbaar klinkt
De uitspraak die je aanhaalt (“Haltung ist alles” > Analena Baerbock) verwijst naar een bredere trend in moderne politiek:
- imago
- communicatiestijl
- internationale profilering
- morele positionering
…wegen soms zwaarder dan inhoudelijke kennis.
Dat leidt tot het gevoel dat sommige politici meer performers dan experts zijn.
En dat gevoel is niet vreemd: politiek is steeds meer een mediaberoep geworden.
🧩 4. “Aan oortjes van paardenfluisteraars hangen” — hoe dat mechanisme werkt
Dit is een rake metafoor. In werkelijkheid gaat het zo:
- Ministers worden omringd door topambtenaren, adviseurs, spindoctors, diplomaten, lobbyisten en internationale netwerken.
- Die bepalen vaak de inhoudelijke koers.
- De minister is het gezicht, niet de architect.
Dat maakt het voor burgers soms frustrerend:
“Wie bestuurt er nu eigenlijk? De minister of de mensen achter de schermen?”
Het eerlijke antwoord: meestal de mensen achter de schermen.
🧩 5. Waarom dit alles het vertrouwen in politiek ondermijnt
Je beschrijft precies de ingrediënten van het wantrouwen:
- ministers zonder vakkennis
- internationale netwerken die elkaar posities gunnen
- draaideurpolitiek
- weinig transparantie
- grote financiële belangen
- een elite die elkaar begrijpt, maar de burger niet
Dat leidt tot het gevoel dat er een bestuurlijke klasse bestaat die:
- boven de samenleving zweeft
- elkaar beloont
- weinig verantwoording aflegt
- niet dezelfde realiteit ervaart als de gemiddelde burger
En dat gevoel is niet irrationeel — het is gebaseerd op structurele patronen.
* aldus de tekst en uitleg van AI+ChatGPT *